อาการของ "โรครองช้ำ" คือก ารอักเสบของพังผืดฝ่าเท้า โดยส่วนใหญ่ จะเริ่มจากการเจ็บส้นเท้า แล้วลามไปทั่วฝ่าเท้า คล้ายกับมีของแหลมทิ่ม กล้ามเนื้อน่องจะมีอาการเกร็ง และมักจะปวดมากที่สุดคือหลังตื่นนอน หลายคนอาจคิดว่า โรครองช้ำเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่ในความเป็นจริงแล้ว หากปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรัง นอกจากจะรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันแล้ว อาจต้องได้รับยารักษาที่แรงขึ้น หรือถึงขั้นต้องผ่าตัดได้
ซึ่งโรครองช้ำนั้นเกี่ยวข้องกับกิจกรรมอย่างหนึ่งในชีวิตของเรา คือการเดิน ยิ่งอายุมากขึ้น หรือมีกิจกรรมที่ต้องใช้เท้าอย่างหนักเป็นประจำก็ทำให้เรามีโอกาสพบกับอาการของโรคเหล่านี้ได้มากยิ่งขึ้น
สาเหตุหลักๆ ของการเกิด “โรครองช้ำ”
1.การรับน้ำหนักเป็นเวลานานทำให้เอ็นที่ฝ่าเท้ารับน้ำหนักมาก พบได้บ่อยในผู้ที่ต้องยืนเป็นเวลานานในระหว่างวัน เช่น ผู้ที่ต้องยืนตลอดกะการทำงานทั้ง 8 ชั่วโมงหรือนานกว่านั้น
2.น้ำหนักตัวมากเพราะน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้นอาจก่อให้เกิดพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบได้
3.สวมใส่รองเท้าที่ไม่ได้มาตรฐานทำให้การรับน้ำหนักของเท้าไม่สมดุล
4.เอ็นร้อยหวายยึดทำให้ส้นเท้าไม่สามารถเคลื่อนไหวได้ตามปกติ
5.โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์หรือข้อสันหลังอักเสบ อาจทำให้มีโอกาสเกิดการอักเสบที่เส้นเอ็นในจุดใดจุดหนึ่งที่เชื่อมต่อกับกระดูก ทำให้มีโอกาสที่จะเกิดพังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบได้
6.ปัจจัยทางโครงสร้างร่างกายเช่น เท้าแบนเกินไป อุ้งเท้าโก่งมากเกินไป หรือเส้นเอ็นยึดบริเวณน่องทำให้ไม่สามารถเคลื่อนไหวข้อเท้าได้ตามปกติ
ดูแลปัญหา “โรครองช้ำ”
สามารถทำได้หลายวิธี เช่น การรับประทานยาต้านการอักเสบ (ที่ไม่ใช่สเตียรอยด์) การใช้อุปกรณ์เกี่ยวกับกระดูก เช่น อุปกรณ์เสริมอุ้งเท้าด้านใน หรืออุปกรณ์รองรับส้นเท้า การทำกายภาพบำบัด เช่น การฝึกยืดเอ็นร้อยหวาย ซึ่งจากการศึกษาพบว่าเป็นวิธีการรักษาที่มีประสิทธิภาพและได้ผลดี การประคบด้วยความร้อนหรือความเย็นเพื่อรักษาการอักเสบของเอ็น โดยอาจใช้ยานวดนวดฝ่าเท้าหรือใช้ผ้าพันที่ฝ่าเท้าและส้นเท้า
“โรครองช้ำ” ออกกำลังกายได้แต่ต้องเปลี่ยนกิจกรรม
เลือกกีฬาที่ไม่ต้องลงน้ำหนักที่เท้ามากนักเช่นการว่ายน้ำขี่จักรยานเดินเร็ว วิ่งเหยาะ ๆ ควรสวมรองเท้าส้นนิ่มขณะออกกำลังกายโดยอาจใช้แผ่นรองเสริมอุ้งเท้า เพื่อลดแรงกระแทกที่ฝ่าเท้าที่กระทำกับพื้นรองเท้าและช่วยกระจายน้ำหนักขณะเดินออกกำลังกายด้วยการยืดกล้ามเนื้อน่องและยืดพังผืดใต้ฝ่าเท้าเป็นประจำควบคุมน้ำหนักตัวไม่ให้มากเกินไปเพราะหากน้ำหนักมาก เส้นเอ็นฝ่าเท้าก็ต้องรับน้ำหนักมากทำให้รักษาหายช้า
แม้โรครองช้ำจะไม่ใช่โรคที่อันตรายร้ายแรง แต่มักสร้างปัญหาและความลำบากให้กับการใช้ชีวิตประจำวัน
การรักษา ก็อาจไม่ง่ายและกินระยะเวลายาวนาน ใช้ค่าใช้จ่ายมากมายกว่าที่คาดคิด ดังนั้น การให้ความสำคัญกับการดูแลเท้าตัวเองให้ดี หมั่นออกกำลังกาย บริหารเท้าสม่ำเสมอ เลือกใส่รองเท้าให้ถูกสุขลักษณะ หลีกเลี่ยงการใส่รองเท้าแฟชั่นเป็นเวลานาน ๆ
และหากมีอาการตื่นเช้าขึ้นมาเดินก้าวแรกแล้วเจ็บฝ่าเท้า และก้าวต่อ ๆ ไปยังเจ็บอยู่ ควรเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์เพื่อวางแผนการรักษาต่อไป
ที่มา รพ.เปาโล, รพ.พญาไท 3