เพจดังเตือน! คุณผู้หญิงอย่าเข้าใจผิด เชื้อ HPV ไม่ได้ติดง่ายจากห้องน้ำสาธารณะ

หมอแล็บแพนด้า โพสต์ข้อความ ชักจะไปกันใหญ่! สาวๆบางคนถึงขั้นจะทำท่า “สวอต”ตอนเข้าห้องน้ำสาธารณะ เพราะกลัวเชื้อ HPV จะสปริงข้อเท้ากระโดดเข้าปากมดลูก โดย หลายคนอ่านข่าวแล้วหลอน กลัวไวรัส HPV หรือไวรัสที่ทำให้เป็น"มะเร็งปากมดลูก" ได้  ซึ่งมะเร็งอันดับ 2 ของหญิงไทย เป็นรองแค่งมะเร็งเต้านมเท่านั้น ที่จริงอันดับตารางมันก็เปลี่ยนไปมาตลอด แต่มะเร็งปากมดลูกมันก็วนเวียนอยู่ในท็อปโฟร์ทีมหัวตาราง

 

หมอแล็บแพนด้า

มะเร็งปากมดลูกเกิดจากเชื้อไวรัสชื่อ HPV (Human Papillomavirus) ซึ่งมีหลายสายพันธุ์ ที่เจอบ่อยๆคือ กลุ่มความเสี่ยงสูง

• สายพันธุ์ 16 และ 18 พบในมะเร็งปากมดลูกถึง 70%
• กลุ่มความเสี่ยงต่ำ สายพันธุ์ 6 และ 11 ไม่ก่อมะเร็ง แต่ทำให้เกิดหูดหงอนไก่ บริเวณอวัยวะเพศและทวารหนัก

หมอแล็บแพนด้าอธิบายว่า การติดเชื้อ HPV เกือบทั้งหมดเกิดจากการมีเพศสัมพันธ์ หรือการนำสิ่งที่ปนเปื้อนเชื้อไปสัมผัส เสียดสี หรือสอดใส่บริเวณอวัยวะเพศและเยื่อบุภายใน

เชื้อ HPV ไม่สามารถบินหรือเคลื่อนที่ได้เอง แต่สามารถแพร่จากคนหนึ่งสู่อีกคนหนึ่งผ่านการสัมผัสผิวหนังและเยื่อบุระหว่างกิจกรรมทางเพศ หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีเชื้ออยู่บริเวณอวัยวะเพศ เชื้อก็สามารถถ่ายทอดไปยังอีกฝ่ายได้ทันที ด้วยเหตุนี้ ผู้ที่มีคู่นอนหลายคนจึงมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ HPV มากกว่ากลุ่มอื่น

ติดเชื้อแล้วไม่ได้เป็นมะเร็งทันที

การติดเชื้อ HPV ไม่ได้หมายความว่าจะกลายเป็นมะเร็งปากมดลูกในทันที เพราะเชื้อไวรัสต้องใช้เวลาในการก่อให้เกิดความผิดปกติของเซลล์

ในบางกรณีอาจใช้เวลานานถึง 10-20 ปี กว่าที่เซลล์จะพัฒนาไปสู่ภาวะก่อนมะเร็งหรือมะเร็งปากมดลูก ทำให้หลายคนไม่ทราบว่าตนเองติดเชื้อมานานแล้ว

ด้วยเหตุนี้ การตรวจคัดกรองจึงมีความสำคัญอย่างมาก เพราะช่วยค้นหาความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นก่อนลุกลามเป็นมะเร็ง

3 วิธีตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก

• Pap Smear หรือแป๊ปสเมียร์ เป็นการเก็บเซลล์จากบริเวณปากมดลูกแล้วนำมาป้ายบนแผ่นกระจกสไลด์ ก่อนส่งตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์

คำว่า Pap มาจากชื่อของ นพ.จอร์จ ปาปานิโคเลา (Dr. George Papanicolaou) แพทย์ชาวกรีกผู้คิดค้นวิธีการตรวจดังกล่าว

การตรวจแบบนี้มีความแม่นยำประมาณ 50-70% และมักทำร่วมกับการตรวจภายใน

• Liquid-based Cytology เป็นการเก็บเซลล์จากปากมดลูกเช่นเดียวกับ Pap Smear แต่จะนำเซลล์ไปล้างในน้ำยารักษาสภาพตัวอย่าง เพื่อลดสิ่งรบกวนอย่างมูกหรือเลือด ก่อนนำไปเตรียมเป็นชั้นเซลล์บาง ๆ ช่วยให้การอ่านผลทำได้ง่ายขึ้น และเพิ่มความแม่นยำเป็นประมาณ 70-80%
• HPV DNA Test เป็นการตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อ HPV โดยตรง ด้วยเทคนิคทางชีววิทยาระดับโมเลกุล เช่น PCR สามารถตรวจหาเชื้อสายพันธุ์เสี่ยงสูง โดยเฉพาะสายพันธุ์ 16 และ 18 ได้อย่างแม่นยำมากกว่า 90%

ข้อดีสำคัญคือ หากผลตรวจเป็นลบ สามารถเว้นระยะการตรวจครั้งต่อไปได้นานถึง 5 ปี ตามแนวทางการคัดกรองในปัจจุบัน

วิธีป้องกันการติดเชื้อ HPV

หมอแล็บแพนด้าแนะนำ 3 วิธีสำคัญในการป้องกันการติดเชื้อ HPV ได้แก่

• ฉีดวัคซีน HPV ซึ่งปัจจุบันมีวัคซีนชนิด 9 สายพันธุ์ ที่ครอบคลุมทั้งสายพันธุ์ก่อมะเร็งและสายพันธุ์ที่ทำให้เกิดหูดหงอนไก่ โดยสามารถเริ่มฉีดได้ตั้งแต่อายุ 9 ปี
• ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งเมื่อมีเพศสัมพันธ์ เพื่อลดความเสี่ยงของโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ รวมถึง HPV
• เข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกอย่างสม่ำเสมอ เพื่อค้นหาความผิดปกติในระยะเริ่มต้น

ทั้งนี้ หมอแล็บแพนด้าระบุว่า การใช้ห้องน้ำสาธารณะไม่ใช่ช่องทางหลักของการติดเชื้อ HPV และประชาชนไม่ควรวิตกกังวลจนเกินไป แต่ควรให้ความสำคัญกับการป้องกันที่ถูกต้อง ทั้งการฉีดวัคซีน การมีเพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัย และการตรวจคัดกรองตามคำแนะนำของแพทย์ ซึ่งเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการลดความเสี่ยงของมะเร็งปากมดลูกในระยะยาว