ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์ประสาทวิทยา ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบประสาทและสมอง คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โพสต์ผ่านเพจ สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์ เล่าถึงบทสนทนากับแพทย์รุ่นพี่ที่กล่าวติดตลกว่า "ดื่มวันละนิด จิตแจ่มใส ยิ่งกินไวน์ก็ยิ่งลดสมองเสื่อมและสุขภาพดี" ตนจึงตอบกลับพร้อมเสียงหัวเราะว่า "เดี๋ยวนี้ดื่มวันละนิด จิตก็ไม่แจ่มใสแล้วครับ สมัยก่อนที่บอกว่าให้ดื่มไวน์แล้วสุขภาพดี เราโดนหลอกครับ"
แม้จะเป็นการพูดเชิงอารมณ์ขัน แต่ก็สะท้อนให้เห็นว่า ความเข้าใจเกี่ยวกับผลดีของไวน์แดงต่อสุขภาพได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมากจากหลักฐานทางการแพทย์ในปัจจุบัน
จุดเริ่มต้นของความเชื่อ "ไวน์แดงดีต่อสุขภาพ"
แนวคิดดังกล่าวมีที่มาจากทฤษฎี French Paradox หรือ "ความย้อนแย้งของชาวฝรั่งเศส" ซึ่งอธิบายว่า แม้ชาวฝรั่งเศสจะรับประทานอาหารที่มีไขมันสูง แต่กลับมีอัตราการเกิดโรคหัวใจต่ำ จึงมีการตั้งสมมติฐานว่าอาจเป็นผลจากการดื่มไวน์แดงเป็นประจำ จึงเกิดความเชื่อแพร่หลายว่า การดื่มไวน์แดงในปริมาณเล็กน้อย เช่น วันละ 1 แก้ว อาจช่วยป้องกันโรคหัวใจและส่งเสริมสุขภาพได้
งานวิจัยใหม่ชี้ ไม่มีระดับการดื่มแอลกอฮอล์ที่ปลอดภัยอย่างแท้จริง รายงาน Alcohol Intake and Health Study ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลสหรัฐอเมริกา และเผยแพร่เมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา สรุปว่า การดื่มแอลกอฮอล์ในระดับที่เคยเชื่อว่ามีประโยชน์ ไม่ว่าจะเป็นไวน์แดงหนึ่งแก้ว เบียร์หนึ่งขวด หรือค็อกเทลปริมาณเล็กน้อย ไม่ได้ให้ประโยชน์ต่อสุขภาพอย่างมีนัยสำคัญ ในทางกลับกัน หลักฐานจากงานวิจัยคุณภาพสูงหลายฉบับพบว่า แม้ดื่มเพียงวันละ 1 แก้ว ก็อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพหลายด้าน ได้แก่
- มะเร็งหลายชนิด โดยเฉพาะมะเร็งเต้านม มะเร็งตับ และมะเร็งลำไส้ใหญ่
- โรคหัวใจและหลอดเลือดบางประเภท
- โรคตับ
- ความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร
คุณหมออธิบายว่า งานวิจัยที่เคยสนับสนุนการดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณน้อย ส่วนใหญ่เป็นการศึกษาเชิงสังเกต (Observational Study) ซึ่งสามารถบอกได้เพียงความสัมพันธ์ แต่ไม่สามารถยืนยันความเป็นเหตุเป็นผลได้ นอกจากนี้ ผู้ที่ดื่มไวน์ในระดับพอเหมาะมักมีปัจจัยด้านสุขภาพอื่นร่วมด้วย เช่น
- มีรายได้และระดับการศึกษาสูงกว่า
- เข้าถึงบริการทางการแพทย์ได้ดีกว่า
- รับประทานอาหารที่มีคุณภาพ
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- ไม่สูบบุหรี่
เมื่อมีการควบคุมปัจจัยเหล่านี้อย่างรัดกุม ผลลัพธ์ที่ว่า "การดื่มเล็กน้อยมีประโยชน์" ก็แทบไม่ปรากฏให้เห็นอีก หากอยากมีสุขภาพดี ไม่ควรเริ่มดื่มเพราะหวังผลด้านสุขภาพ แม้ในอดีตจะมีคำแนะนำว่า "ดื่มวันละแก้วอาจดีต่อหัวใจ" แต่จากหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ในปัจจุบัน แนวทางที่ดีที่สุดคือ การไม่ดื่มแอลกอฮอล์เลย สำหรับผู้ที่ดื่มเป็นครั้งคราว ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเลิกดื่มทันที แต่ควรตระหนักว่า เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ไม่ใช่วิธีสร้างเสริมสุขภาพ และไม่ควรเริ่มดื่มเพียงเพราะหวังว่าจะช่วยป้องกันโรคหรือทำให้สุขภาพแข็งแรง