ขี้ลืมอาจไม่ใช่อัลไซเมอร์ หมอเตือน! ภาวะขาดวิตามิน B12 เสี่ยงความจำแย่

ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์ประสาทวิทยา ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบประสาทและสมอง คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โพสต์ผ่านเพจ สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์ ระบุว่า ภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ ไม่ได้เกิดจากโรคอัลไซเมอร์เสมอไป เพราะบางรายอาจมีสาเหตุที่สามารถรักษาและกลับคืนได้ หากได้รับการวินิจฉัยอย่างถูกต้อง

ยกตัวอย่างผู้ป่วยหญิงอายุ 85 ปี ป่วยเป็นโรคเบาหวาน รับประทานยารักษาโรคเบาหวานเป็นประจำ ต่อมามีอาการความจำแย่ลง พูดแล้วลืม เป็นแม่ครัวแต่กลับลืมสูตรอาหาร 

 

Magnific/andreyoskirko

มีอาการเหม่อลอยและสับสน ทำให้ครอบครัวเข้าใจว่าเป็นโรคอัลไซเมอร์เมื่อตรวจเพิ่มเติมกลับพบว่า ผู้ป่วยมีภาวะขาดวิตามิน B12 แม้ว่าจะรับประทานเนื้อสัตว์เป็นประจำทุกวันก็ตาม

กินเนื้อทุกวัน ทำไมยังขาดวิตามิน B12 ได้?

หมอสุรัตน์ อธิบายว่า หลายคนเข้าใจว่า หากรับประทานอาหารครบถ้วนก็จะไม่ขาดวิตามิน แต่ความจริงแล้ว วิตามิน B12 ไม่ได้ขึ้นอยู่กับปริมาณที่รับประทานเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ร่างกายสามารถดูดซึมได้หรือไม่ โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ผู้ที่รับประทานยาเบาหวานชนิด Metformin หรือผู้ที่ใช้ยาลดกรดเป็นประจำ อาจเกิดภาวะขาดวิตามิน B12 ได้ แม้จะรับประทานเนื้อสัตว์ทุกวันก็ตาม อาการของการขาดวิตามิน B12 มักไม่ชัดเจน และคล้ายกับอาการที่พบได้ในผู้สูงอายุทั่วไป เช่น เหนื่อยง่าย ขี้ลืม มือหรือเท้าชา เดินไม่มั่นคง อารมณ์แปรปรวน จึงทำให้หลายคนเข้าใจผิดว่าเป็นอาการของวัยชราหรือโรคสมองเสื่อม

งานวิจัยชี้ ระดับวิตามินปกติ อาจยังไม่เพียงพอ

หมอสุรัตน์ ระบุว่า งานวิจัยล่าสุดพบว่า แม้ระดับวิตามิน B12 ในเลือดจะอยู่ในเกณฑ์ปกติ แต่ในผู้สูงอายุบางราย ปริมาณดังกล่าวอาจยังไม่เพียงพอต่อการทำงานของระบบประสาท ส่งผลให้เกิดอาการผิดปกติได้

เหตุใดร่างกายจึงดูดซึมวิตามิน B12 ไม่ได้

หมอสุรัตน์ ระบุว่า การดูดซึมวิตามิน B12 ต้องอาศัยหลายขั้นตอน ได้แก่

• กระเพาะอาหารต้องสร้างสาร Intrinsic Factor
• ต้องมีกรดในกระเพาะอาหารเพียงพอ
• ลำไส้เล็กส่วนปลายต้องสามารถดูดซึมวิตามินได้ตามปกติ

หากขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่งผิดปกติ แม้จะรับประทานอาหารที่มีวิตามิน B12 เพียงพอ ร่างกายก็อาจดูดซึมไม่ได้ จนนำไปสู่ภาวะขาดวิตามิน B12

ใครบ้างที่เสี่ยงขาดวิตามิน B12 แม้ไม่ได้กินมังสวิรัติ

• ผู้สูงอายุ
• ผู้ที่รับประทานยา Metformin เป็นเวลานาน
• ผู้ที่ใช้ยาลดกรด หรือยา Proton Pump Inhibitors (PPIs) อย่างต่อเนื่อง
• ผู้ป่วยโรคกระเพาะอาหารอักเสบเรื้อรัง
• ผู้ที่เคยผ่าตัดกระเพาะอาหารหรือผ่าตัดลำไส้
• ผู้ป่วยโรคลำไส้อักเสบ

นอกจากนี้ คนอายุน้อยบางรายก็อาจมีความผิดปกติของการดูดซึมวิตามิน B12 ได้เช่นกัน หากมีอาการความจำแย่ลง ร่วมกับอาการที่เข้าข่ายการขาดวิตามิน B12 ควรเข้ารับการตรวจเพิ่มเติม

สมองเสื่อมจากสาเหตุที่รักษาได้

หมอสุรัตน์ ย้ำว่า อาการขี้ลืมในผู้สูงอายุไม่ได้หมายความว่าเป็นโรคอัลไซเมอร์เสมอไป เพราะมีภาวะที่เรียกว่า "สมองเสื่อมจากสาเหตุที่กลับคืนได้" (Reversible Dementia) ซึ่งหากพบสาเหตุและรักษาได้ตั้งแต่ระยะแรก อาการอาจดีขึ้นได้ ด้วยเหตุนี้ ก่อนวินิจฉัยว่าเป็นโรคอัลไซเมอร์ ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด แพทย์จึงมักส่งตรวจเลือดเพื่อค้นหาสาเหตุที่แก้ไขได้ก่อนเสมอ รวมถึงการตรวจหาภาวะขาดวิตามิน B12 ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม