เข้าสู่ช่วงสุดท้ายของปีแล้ว อีกหนึ่งประเพณีก่อนเข้าสู่ปีใหม่คงไม่พ้น ประเพณีลอยกระทง ซึ่งก็คือ วันที่ 8 พ.ย.65 เอาเป็นว่าหลายคนคงเตรียมสถานที่ในใจ หรือ บางคนไม่ว่างก็วางแผนจะลอยออนไลน์กันได้แบบไม่ซีเรียส ถึงอย่างนั้นก็มั่นใจว่าหลายคนอาจจะยังไม่รู้ หรือยังรู้ไม่ครบก็คือประเพณีการลอยกระทงทั้ง 4 ภาคของไทยนั่นเอง
วันนี้ทีมนิวมีเดียพามาแชร์ความรู้ ลอยกระทง ทั้ง 4 ภาค ที่ถึงจะเรียกว่าลอยกระทงเพื่อขอขมาพระแม่คงคา แต่ประเพณีนั้นต่างกันอย่างแน่นอน
ภาคเหนือ
- ประเพณี “ยี่เป็ง” เป็นกิจกรรมของชาวล้านนา ที่มักจะทำบุญกันในวันเพ็ญเดือนสอง โดยในช่วงเย็นจะเป็นการลอยโคมขึ้นสู่ท้องฟ้า โดยชาวไทยล้านนามีความเชื่อว่า การปล่อยโคมลอยขึ้นท้องฟ้าคือการปล่อยทุกข์ปล่อยโศก
- ประเพณี “ลอยกระทงสาย”กระทงสาย เป็นประเพณีพื้นบ้าน ที่สืบทอดกันมาอย่างช้านาน และถือได้ว่าเป็นการควบรวมกันระหว่างประเพณีและความเป็นพื้นบ้าน ที่สะท้อนออกมาเป็นกระทงจากกะลามะพร้าว แม้ว่ากรรมวิธีจะดูง่าย แต่เมื่อนำกระทงอันน้อยมาลอยต่อกันแล้วสวยงามอย่าบอกใครเลย
- ประเพณี “เผาเทียนเล่นไฟ” ประเพณีเผาเทียนเล่นไฟ เป็นอีกประเพณีของชาวสุโขทัย นอกจากการลอยกระทงจุดประทีปโคมไฟ ก็ยังมีการจุดตะไลไฟพะเนียง ซึ่งเป็นการจุดพลุตามประตูมุมเมืองสุโขทัย ถือเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาช้านาน และมีประวัติเขียนไว้ในศิลาจารึกอีกด้วย และอีกหนึ่งไฮไลท์ คือการประกวดนางนพมาศ สาวสวยของหัวเมืองประชันความงาม และความหลักแหลมกันบนเวที ซึ่งจังหวัดสุโขทัย คือต้นกำเนินของนางนพมาศเลยก็ว่าได้
- ประเพณี “สิบสองเพ็งไทสกล”ประเพณีในคืนวันลอยกระทง ที่ไฮไลท์เด็ดคือ การทำกระทงจากกาบกล้วยเป็นรูปทรงประสาทผึ้งโบราณแม้ว่าจะเป็นการทำกระทงจากวัสดุหาง่าย แต่กลับสะท้อนภูมิปัญญาและความเชื่อของชาวสกลนครออกมากจากรูปแบบกระทงที่ไม่เหมือนใคร ถือได้ว่าเป็นไฮไลท์ที่น่าจับตามองว่าบ้านไหน จะทำกระทงประสาทผึ้งได้ตระการตากว่ากัน
- ประเพณี “สมมาน้ำคืนเพ็ง เส็งประทีป”ประเพณีท้องถิ่นของเมืองร้อยเอ็ด แต่ละพื้นที่จะจัดแสงสีเสียง เพื่อขอขมาพระแม่คงคาในเดือนสอบสอง พร้อมกิจกรรมพื้นบ้านหลากหลาย
ภาคกลาง
- ประเพณี “ลอยกระทงกรุงเก่า”เป็นการลอยกระทงแบบกรุงเก่า จะพบกันได้ที่พระนครศรีอยุธยา โดยผู้คนจะสวมใส่ชุดไทย เพื่อลอยกระทงกันอย่างคับคั่ง มีเบื้องหลังเป็นวัดเก่าแก่ของอยุธยา แอบกระซิบว่า หลังลอยกระทงแล้วไปสักการะหลวงพ่อทันใจสักหน่อยก็เป็นสิริมงคลอยู่เหมือนกันน้า
ลอยกระทง 2565 งดปล่อยโคมลอยในเขตรอบสนามบิน ฝ่าฝืนโทษหนักสุดประหารชีวิต
- ประเพณีลอยกระทง “สีสันแห่งสายน้ำเมืองคนดี”หากใครลงใต้ อีกที่ๆ ไม่พลาดคือ สุราษฎร์ธานี เมืองแห่งคนดีที่นอกจากจะมีกิจกรรมลอยกระทงสำหรับคนดีแล้ว อีกอย่างที่ไม่พลาดคือการแห่กระทง งานนี้ชาวสุราษฎร์ที่มีวิธีชีวิตติดน้ำก็โชว์ลวดลายกระทงสีสัน และลวดลายที่สะท้อนวิถีชีวิตกันไปเลย
- ประเพณีลอยกระทง “สีสันแห่งสายน้ำ มหกรรมลอยกระทง”ด้ามขวานของไทยก็ไม่แพ้ สงขลาสืบสานวัฒนธรรมด้วยสีสันแห่งสายน้ำ นอกจากกระทงสีสวย ก็ยังสามารถร่วมกิจกรรมดูโคมไฟสีสันของภาคใต้กันได้ด้วย
ในประเพณีลอยกระทง แม้ว่าจะมีประเพณีคล้ายกัน จุดประสงค์เดียวกัน แต่สิ่งที่ต่างคือภูมิภาค ก็มีวิธีการที่แตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับความเชื่อและวิถีชีวิตพื้นบ้าน อย่างไรก็ตามสิ่งหนึ่งที่ยังมองเห็นและรู้สึกได้คือการสำนึกรักในธรรมชาติ พร้อมกับตระหนักได้ถึงการใช้น้ำอย่างมีคุณค่า สำหรับลอยกระทงปีนี้ นอกจากวัฒนธรรมที่สวยงามก็อย่าลืมใช้วัสดุการทำกระทง ที่รักธรรมชาติย่อยสลายง่าย ไม่ปล่อยให้เป็นภัยต่อแหล่งน้ำหรือหลังคาบ้านคนอื่นนะคะ
ข้อมูล-ภาพ : กรมศิลปากร
"วันลอยกระทง" 8 พ.ย.65 ชมปรากฎการณ์ “จันทรุปราคาเต็มดวง” เห็นด้วยตาเปล่าทุกภาคทั่วไทย