ฝุ่น PM 2.5 กลับมาอีกครั้ง ใครที่ซื้อต้นไม้เข้ามาตกแต่งในห้องนอน เพราะตั้งใจจะช่วยฟอกอากาศให้ดีขึ้น อาจสงสัยว่า ต้องใช้ต้นไม้ไม่กี่กระถางช่วยให้อากาศดีขึ้นได้จริงหรือเปล่า และการมีต้นไม้ไว้ในห้องนอนนั้น ช่วยเรื่องอากาศหมุนเวียนได้จริงหรือ? งานวิจัยย้อนหลัง 30 ปี พบว่าในห้องทดลองต้นไม้ช่วยได้จริง แต่เมื่อมาอยู่ในบ้านกลับมีผลลัพธ์ที่ค่อนข้างแตกต่าง มาดูกันว่า แนวคิดของการปลูกต้นไม้ในบ้าน หรือ ในห้องยังควรปลูกอยู่ไหม มาดูข้อเท็จจริงของต้นไม้ฟอกอากาศ บทความนี้มีคำตอบ
เพราะช่วงปลายปีถึงต้นปี ค่าฝุ่น PM 2.5 ในกรุงเทพฯ และหลายจังหวัดพุ่งสูงจนหลายคนไม่กล้าเปิดหน้าต่าง โดยเฉพาะคนอยู่คอนโดที่มีห้องปิดทั้งวัน หลายคนจึงซื้อต้นไม้ฟอกอากาศมาวางไว้ในห้อง แต่ต้นไม้ไม่กี่กระถางช่วยได้จริงไหม นักวิจัยทบทวนงานวิจัยย้อนหลัง 30 ปี แล้วพบว่าในห้องทดลองต้นไม้ช่วยได้จริง แต่ในบ้านจริงผลลัพธ์ต่างไปมาก มาดูกันว่าควรคาดหวังจากต้นไม้แค่ไหน
ต้นไม้ฟอกอากาศได้จริงหรือไม่
ทำได้แต่ช้ามาก เพราะอากาศที่ถ่ายเทผ่านประตูและหน้าต่างไล่สารเคมีออกจากห้องได้เร็วกว่าต้นไม้หลายเท่า งานวิจัยคำนวณว่าต้องใช้ต้นไม้ 10–1,000 ต้นต่อพื้นที่ 1 ตารางเมตร ถึงจะเทียบได้กับการเปิดหน้าต่างสองบาน ห้องนอนขนาด 12 ตารางเมตรจึงต้องใช้ต้นไม้ตั้งแต่ 120 ต้นขึ้นไป
ต้นไม้ดักฝุ่น PM 2.5ได้จริงหรอ ?
ต้นไม้ใช้ใบดักฝุ่นไว้ ใบที่ผิวเป็นริ้ว ไม่เรียบ และมีพุ่มใบหนาแน่นจะดักฝุ่นได้ดี ในห้องทดลอง กระถางต้นไม้ช่วยให้ค่า PM 2.5 ลดลงเร็วขึ้น แต่ในวันที่ค่าฝุ่นข้างนอกขึ้นสีแดง ฝุ่นเล็ดลอดเข้าห้องได้ตลอดเวลา ต้นไม้ไม่กี่กระถางจึงดักไม่ทัน
งานวิจัยปี 2025 ทดสอบต้นไม้ในบ้าน 4 ชนิดว่าดักฝุ่น PM 2.5 ได้ดีได้แก่
- พลูด่าง
- เศรษฐีเรือนใน
- เฟิร์นบอสตัน
- คล้ามารันต้า
โดยคล้ามารันต้าดักฝุ่นไว้ในโครงสร้างของใบได้ และติดอันดับ 2 ทั้ง 4 ชนิดปลูกง่าย ทนแสงน้อย เหมาะกับห้องคอนโดที่แดดเข้าไม่มาก
ใครอยู่บ้านที่มีพื้นที่ปลูกรอบรั้ว ต้นไม้ใหญ่ช่วยได้มากกว่ากระถางในห้อง นักวิจัยไทยพบว่าประดู่, กัลปพฤกษ์, จามจุรี, และต้นสัก ดักฝุ่นได้ดี เพราะใบเยอะ ช่วยดักฝุ่นจากถนนไว้ก่อนเข้าบ้าน ส่วนคนอยู่คอนโด ระเบียงที่มีต้นไม้หลายกระถางช่วยได้บ้าง
แบบนี้ยังควรปลูกต้นไม้ในห้องอยู่ไหม
ควรปลูก ต้นไม้อาจช่วยเรื่องอากาศไม่มากอย่างที่เคยเชื่อ แต่ช่วยเรื่องใจได้ชัดกว่า งานวิจัยที่รวบรวมงานศึกษา 42 ชิ้นพบว่าต้นไม้ในห้องช่วยให้ร่างกายผ่อนคลายและช่วยเรื่องการคิด ยิ่งช่วงฝุ่นหนักที่ต้องขังตัวเองอยู่ในห้องทั้งวัน มีต้นไม้สีเขียวไว้ใกล้ตัวก็ช่วยให้ใจสบายขึ้น ดูไอเดียต้นไม้เพิ่มได้ที่ (10 ต้นไม้ฟอกอากาศในห้องนอน ปลูกง่าย ช่วยให้หลับสนิทตลอดคืน)
สิ่งที่ควรทำในช่วงฝุ่นหนัก
- เช็กค่าฝุ่นก่อนเปิดหน้าต่างทุกครั้ง ดูได้จากแอปของกรมควบคุมมลพิษ ถ้าค่าฝุ่นสูง ปิดหน้าต่างไว้ดีกว่า
- ใช้เครื่องฟอกอากาศที่มีแผ่นกรอง HEPA เป็นตัวช่วยหลักเรื่องฝุ่น PM 2.5 เปิดไว้ในห้องที่อยู่นานที่สุด เช่น ห้องนอน
- หมั่นเช็ดใบต้นไม้ ใบที่มีฝุ่นจับหนาจะดักฝุ่นใหม่ได้ไม่ดี