“เทศกาลไหว้บะจ่าง” ตรงกับวันที่ 5 เดือน 5 ตามปฏิทินจีน (จันทรคติ) ของทุกปี ซึ่งปีนี้ตรงกับวันจันทร์ที่ 31 พฤษภาคม 2568 ในวันดังกล่าวไม่เพียงแต่ลูกหลานชาวไทยเชื้อสายจีนจะไหว้บะจ่างกันเท่านั้น แต่ยังแฝงกุศโลบายหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นการช่วยบำรุงสุขภาพในช่วงการเข้าฤดูร้อนของจีนอย่างเต็มตัว นอกจากนี้ยังแฝงข้อคิดคุณธรรมเรื่องความซื่อสัตย์ ความกตัญญู รวมถึงการส่งเสริมให้ไหว้เทพเจ้าในช่วงฤกษ์ยามงามดีทางโหราศาสตร์จีนด้วย
วันนี้ทีมข่าวพีพีทีวีจะพาทุกคนไปคลายข้อสงสัยกันว่า ทำไมวันที่ 5 เดือน 5 ของจีนถึงจัดเป็นเทศกาลสำคัญ และลูกหลานชาวไทยเชื้อสายจีนทำไมถึงนิยมไหว้กัน
วันที่ 5 เดือน 5 เดือนแห่งพิษ
ในวันที่ 5 เดือน 5 ตามความเชื่อของชาวจีน ถือเป็นเดือนที่โชคร้าย เพราะเลข 5 เป็นเลขหยาง เมื่อวันที่ 5 มาบรรจบกับเดือน 5 พลังหยางและพลังหยางจะซ้อนกัน และเป็น “เดือนแห่งพิษ” ซึ่งจะมีสัตว์มีพิษที่เกิดขึ้นในช่วงฤดูร้อนอย่าง ตะขาบ แมงป่อง งู คางคก และแมงมุม ชุกชุม นอกจากนี้ในทางสุขภาพ ช่วงนี้ยังเป็นช่วงที่ผู้คนจะล้มป่วยได้ง่าย และมักเกิดโรคระบาดอีก ในวันดังกล่าวชาวจีนจึงจะทานสิ่งต่างๆ เพื่อขับไล่พิษ ซึ่ง “บะจ่าง” เป็นหนึ่งในเมนูที่มีสรรพคุณขับไล่พิษในร่างกาย
วันที่ 5 เดือน 5 วันรำลึกวีรชนผู้ซื่อสัตย์ของจีน
ในวันดังกล่าวยังเป็นวันรำลึกถึง “ชวี หยวน” ขุนนางผู้รักชาติแห่งแคว้นฉู่ ผู้เป็นที่รักของประประชาชนอีกด้วย แม้จะเป็นที่รักแต่เส้นทางชีวิตของวีรชนผู้นี้กลับไม่ง่ายดาย เขาถูกกลั่นแกล้งจนทำให้โดนเนรเทศออกจากแคว้นฉู่ ก่อนที่ต่อมาจะโดนศัตรูยกทัพมายึดเมืองได้สำเร็จ เขาเสียใจมาก จึงตัดสินใจกระโดดน้ำฆ่าตัวตาย ซึ่งตรงกับวันที่ 5 เดือน 5 พอดี และด้วยความที่ชาวบ้านรักเขามาต่างคนจึงต่างนำเรือออกไปในแม่น้ำ เพื่อจะช่วยชีวิตเขา แต่ชาวบ้านหาไม่เจอ จึงคิดทำขนมข้าวเหนียวห่อใบไผ่ (บะจ่าง) โยนลงไปในแม่น้ำให้ปลากินแทนเพื่อไม่ให้ปลาแทะร่างของเขา นอกจากนี้ยัง “ตกแต่งเรือเป็นรูปมังกร” เพื่อป้องกันสัตว์น้ำไม่ให้มากินอีกด้วย วันที่ 5 เดือน 5 จึงถือเป็นวันรำลึกวีรชนของชาวจีนอีกวันหนึ่ง
วันที่ 5 เดือน 5 ฤกษ์ดีกราบไหว้ขอพร
ตามความเชื่อของศาสนาเต๋า ในวันที่ 5 เดือน 5 ยังถือเป็นวันที่นางฟ้าและเทพเจ้าต่างๆ จะลงมาบันทึกความดีความชั่วของมนุษย์ ในวันดังกล่าวนี้จึงถือเป็นฤกษ์ดีที่จะกราบไหว้ขอพร ซึ่ง “บะจ่าง” ถือเป็นขนมของการเปลี่ยนแปลงดวงชะตาด้วย ลูกหลานชาวจีนจึงนิยมไหว้เทพเจ้าด้วยบะจ่างในช่วงนี้
ด้วยเหตุผลทั้งหมดนี้ ในวันที่ 5 เดือน 5 จึงกลายเป็น “วันไหว้บะจ่าง” จัดเป็นเทศกาลสำคัญไม่แพ้จากเทศกาลตรุษจีนและเทศกาลไหว้พระจันทร์แต่อย่างใด
แต่ที่พิเศษมากกว่าวันอื่นๆ คือ ในจีนบริเวณแม่น้ำฉางเจียน (แยงซีเกียง), ฮ่องกง, ไต้หวัน, มาเก๊า จะมีการละเล่น “แข่งเรือมังกร” (Dragon boat Festival) ที่เป็นการแข่งขันที่ยิ่งใหญ่ในเทศกาลไหว้บ๊ะจ่างด้วย
สำหรับในประเทศไทย แม้จะไม่มีการแข่งขันเรือมังกร แต่เมื่อถึงช่วงเทศกาลไหว้บะจ่างก็จะมีร้านทำบะจ่างออกมาขายมากมาย เพื่อให้ชาวไทยเชื้อสายจีนมาเลือกหรือสั่งซื้อเพื่อนำไปไหว้เทพเจ้า บรรพบุรุษ และรำลึกถึงวีรชน "ชวี หยวน" ซึ่งเป็นภาพที่เห็นจนชินตากันเป็นประจำทุกปี
ขอบคุณข้อมูลจาก : มูลนิธิเต๋าธรรมะสยาม และ หัวเฉียว