ช่วงอายุควรคัดกรองมะเร็ง ลดความเสี่ยง-ป้องกันก่อนโรคลุกลาม

มะเร็ง เป็นโรคที่เกิดได้กับคนทุกเพศทุกวัย สาเหตุการตายอันดับ 1 ของไทยและคนทั่วโลก ส่วนมากไม่มีสาเหตุที่แต่ชัด แต่มีปัจจัยเกิดจากใช้ชีวิตที่ผิดไม่บาลานซ์ และบางส่วนเกิดจากกรรมพันธุ์ญาติสายตรงด้วย จึงไม่ควรมองข้ามการตรวจคัดกรองเพราะหากพบความเสี่ยงแพทย์จะช่วยกางแผนป้องกันมะเร็งได้ทันท่วงที หรือหากพบมะเร็งในระยะแรกจะช่วยรักษาให้หายขาดได้ รวมทั้งป้องกันการลุกลามแพร่กระจายของมะเร็งด้วย คำแนะนำในการตรวจคัดกรองโรคมะเร็ง ยังมีจำกัดเฉพาะในมะเร็งบางชนิดเท่านั้น แต่เป็นมะเร็งที่พบได้บ่อย 

 

วิธีคัดกรองมะเร็งยอดฮิต

• มะเร็งเต้านม แนะนำให้ตรวจแมมโมแกรมในผู้หญิงอายุตั้งแต่ 40 ปีขึ้นไป
• มะเร็งปากมดลูก แนะนำให้ตรวจคัดกรองในผู้หญิงอายุตั้งแต่ 21 ปีขึ้นไป โดยอาจตรวจด้วยวิธี Pap test หรือ HPV test
• มะเร็งลำไส้ใหญ่ แนะนำให้ตรวจคัดกรองในผู้มีอายุตั้งแต่ 45 ปีขึ้นไป  
  • การส่องกล้องตรวจลำไส้ เช่น ตรวจลำไส้ส่วนปลายและทวารหนัก (flexible sigmoidoscopy) ทุก 5 ปี หรือตรวจลำไส้ใหญ่ทั้งหมด (colonoscopy) ทุก10 ปี
  • เอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ลำไส้ CT colonography ทุก 5 ปี

• มะเร็งต่อมลูกหมาก แนะนำให้ตรวจคัดกรองในผู้ชายอายุตั้งแต่ 55 ปีขึ้นไป ใช้วิธีการตรวจค่า PSA ในเลือด
• มะเร็งตับ
  • ตรวจเลือดหาค่าการทำงานของตับ (liver function test) และค่า AFP ทุก 6 -12 เดือน
  • อัลตราซาวน์ตับ ทุก 6 -12 เดือน และในรายที่สงสัยอาจส่งตรวจเพิ่มเติมเช่นการทำ CT หรือ MRI ช่องท้องส่วนบน

ผู้ป่วยมะเร็งผมร่วงหลังรับเคมีบำบัด (คีโม) ผลข้างเคียงและหายได้

• มะเร็งปอด
  • เอกซเรย์คอมพิวเตอร์แบบปริมาณรังสีต่ำกว่าปกติ เรียกว่า low-dose CT ทุกปี

กลุ่มคนที่ได้ประโยชน์ชัดเจนจากการตรวจ ควรประกอบด้วย 3 ปัจจัยดังนี้

• อายุระหว่าง 50-80 ปี
• ประวัติสูบบุหรี่จัดตั้งแต่ 20 pack-year (จำนวนต่อซองที่สูบในหนึ่งวัน x จำนวนปีทั้งหมดที่สูบขึ้นไป)
• ยังคงสูบอยู่หรือถ้าเลิกแล้วยังคงอยู่ในช่วงไม่เกิน 15 ปีหลังเลิก

กรณีที่ท่านไม่สูบบุหรี่ แต่มีปัจจัยเสี่ยงอื่น เช่น ญาติสายตรงเป็นมะเร็งปอด, การทำงานที่สัมผัสต่อก๊าซ ฝุ่นละออง หรือเคมีต่างๆ , สัมผัสควันบุหรี่เป็นประจำ ( second hand smoker), การเป็นโรคปอดเรื้อรัง , การเป็นมะเร็งบางชนิดมาก่อน เช่น มะเร็งเม็ดเลือดขาว Lymphoma, มะเร็งศีรษะและลำคอ  เหล่านี้แนะนำปรึกษาแพทย์เพิ่มเติม

การตรวจคัดกรองโรคมะเร็ง เป็นเรื่องที่มีความสำคัญและได้ประโยชน์มาก หากท่านอยู่ในกลุ่มอายุที่เข้าเกณฑ์ตามคำแนะนำของการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งชนิดใด ควรไปพบแพทย์เพื่อปรึกษารายละเอียดเพิ่มเติม โดยไม่จำเป็นต้องรอให้มีอาการผิดปกติ

ขอบคุณข้อมูลจาก : โรงพยาบาลพญาไท และ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

“มะเร็ง” ลามไปไหนได้บ้าง? เผยสัญญาณ-สถิติการเสียชีวิตหากรักษาไม่ทัน

เตือนข่าวปลอม! แพทย์ย้ำแค่ใช้น้ำมันพืชทาแขน คัดกรองมะเร็งไม่ได้