“เด็กดื้อ”ตามวัยหรือเข้าข่ายพฤติกรรมดื้อต่อต้านควรพบจิตแพทย์
เด็กดื้อ คือพฤติกรรมปกติที่เป็นพัฒนาการของเด็ก แต่ ดื้อเกินไปจนเกิดพฤติกรรมก้าวร้าว อาจเข้าข่ายโรคพฤติกรรมดื้อต่อต้าน ที่มักมีซึมเศร้าและสมาธิสั้นร่วมต้องได้รับการรักษา!
โรคพฤติกรรมดื้อต่อต้าน หรือโอดีดี (ODD : Oppositional Defiant Disorder) เป็นพฤติกรรมผิดปกติที่พบได้ในเด็ก มีลักษณะอาการไม่เชื่อฟัง มีอารมณ์โกรธ ทำตนเป็นปรปักษ์และดื้อด้านต่อผู้ใหญ่เป็นประจำในระดับที่มากเกินกว่าเด็กปกติทั่วไป
จากเกณฑ์การวินิจฉัยโรคตามระบบ DSM-IV (Diagnostic and statistical manual to mental disorders-IV) พบภาวะเด็กดื้อในทั่วโลกได้ประมาณ 2-16% หรือโดยเฉลี่ยประมาณ 6% อายุน้อยที่สุดที่พบคือ 3 ขวบ
ส่วนมากเริ่มเป็นก่อนอายุ 8 ขวบ และไม่เกินวัยรุ่น แต่โดยเฉลี่ยจะเริ่มแสดงอาการตอนอายุ 6 ขวบ ซึ่งช่วงก่อนวัยรุ่นจะพบในเด็กผู้ชายมากกว่าในเด็กผู้หญิง ในอัตราส่วนชายต่อหญิงเท่ากับ 2 : 1และเมื่อเข้าสู่วัยรุ่นแล้วพบในเด็กผู้ชายและเด็กผู้หญิงพอๆ กัน
ผลสำรวจของกรมสุขภาพจิต ในกลุ่มเด็กอายุ 13-17 ปี ปี 2559 พบเด็กป่วยเป็นโรคดังกล่าว ร้อยละ 2 หรือมีประมาณ 8 หมื่นคนทั่วประเทศ ในเด็กชายพบร้อยละ 2.3 ส่วนเด็กหญิงพบร้อยละ 1.7
สาเหตุโรคพฤติกรรมดื้อต่อต้าน
เกิดมาจากหลายสาเหตุร่วมกัน ทั้งตัวเด็กเองที่มีพื้นฐานเป็นเด็กอารมณ์ร้อนและสภาพแวดล้อม อาทิ
- ความสัมพันธ์ในครอบครัวไม่ดี ใช้ความรุนแรง
- การตั้งกฎระเบียบที่ไม่สม่ำเสมอของพ่อแม่
- ปล่อยไปตามธรรมชาติ เด็กน่าจะดีขึ้นเอง
- ไม่ขัดใจลูก เพราะกลัวลูกจะเครียด กลัวลูกออกจากบ้าน
- ลงโทษรุนแรงเพื่อดัดนิสัย
- ส่งไปอยู่กับญาติ หรือส่งไปอยู่โรงเรียนประจำ เพื่อดัดนิสัย
ความเชื่อทั้งหมดนี้ไม่ได้ช่วยให้พฤติกรรมของเด็กดีขึ้น แต่ล้วนทำให้พฤติกรรมดื้อต่อต้านแย่ลงไปอีกจึงขอให้รีบพาไปพบจิตแพทย์เด็กเพื่อตรวจประเมิน
“โรคสมาธิสั้น”พบในเด็กไทยเฉลี่ย 4 แสนคนต่อปี เผยสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม
อาการของพฤติกรรมดื้อต่อต้าน
- ดื้อ ต่อต้าน ไม่เป็นมิตร
- โมโหง่าย ไม่ควบคุมอารมณ์ จนพ่อแม่ทนไม่ได้
- ชอบเถียงหรือชอบทะเลาะกับผู้ใหญ่
- ท้าทายหรือฝ่าฝืนกฎเกณฑ์บ่อย ๆ
- เจ้าคิดเจ้าแค้นอาฆาตพยาบาท
ติดต่อกันเกิน 6 เดือน แต่พฤติกรรมข้างต้นต้องไม่มีเรื่องที่เด็กถูกละเมิดสิทธิ์ หรือกฎเกณฑ์ทางสังคมอย่างรุนแรง และไม่ได้เกิดในช่วงเด็กดื้อตามปกติในเด็กอายุ 2-3 ขวบ
หากบุตรหลานของท่านมีลักษณะอาการที่แสดงอารมณ์ฉุนเฉียวตลอดเวลา ไม่ควรลงโทษด้วยการทุบตีอย่างรุนแรงหรือด่าว่าด้วยถ้อยคำที่หยาบคาย รุนแรง เนื่องจากจะเป็นการเพิ่มความก้าวร้าวให้เด็ก ทำให้เด็กมีพฤติกรรมต่อต้านเพิ่มมากขึ้น และเมื่อโตขึ้นเด็กจะมีพฤติกรรมใช้ความรุนแรง แต่ควรรีบพาไปพบจิตแพทย์เด็กเพื่อบำบัดพฤติกรรม เพราะเด็กที่มีพฤติกรรมดื้อต่อต้าน มักจะมีปัญหาทางจิตเวชอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น โรคสมาธิสั้น โรคซึมเศร้า หรือโทรปรึกษาที่สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ฟรี ตลอด 24 ชม.
ขอบคุณข้อมูลจาก : ไทยคู่ฟ้า และ กรมสุขภาพจิต
พฤติกรรมพ่อแม่บงการชีวิตลูก ทำร้ายเด็กทางอ้อมไม่รู้ตัว
รู้ทันกลลวง “Child Grooming” หนึ่งในรูปแบบการล่วงละเมิดทางเพศเด็ก