“โมเสก-8” วัคซีนใหม่ป้องกันไวรัสโคโรนาแบบครอบจักรวาล ไม่ใช่แค่โควิด-19

ทีมนักวิจัยพัฒนาวัคซีนตัวใหม่สามารถป้องกันไวรัสโคโรนาหลายชนิดได้ ไม่ใช่แค่โควิด-19 โดยจากการทดลองในหนูทดลองและลิงทดลอง เบื้องต้นพบว่าให้การป้องกันในระดับที่น่าพึงพอใจ

วัคซีนตัวใหม่นี้ ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อป้องกัน “เบตาโคโรนาไวรัส” โดยเฉพาะ ซึ่งเป็นแขนงหนึ่งของไวรัสโคโรนา โรคที่เกิดจากไวรัสโคโรนากลุ่มนี้คือ ไข้หวัดธรรมดา ซาร์ส เมอร์ส โควิด-19 เป็นต้น

จับตา ! ศบค.เคาะปรับโควิดสู่โรคประจำถิ่น 8 ก.ค. 65

พื้นฐานของเทคโนโลยีนี้ คือสร้างโครงสร้างอนุภาคนาโนที่มีลักษณะคล้ายกรงเล็ก ๆ จากโปรตีนที่ออกแบบมาให้มีรยางค์ที่เหนียว ซึ่งนักวิจัยสามารถติดชิ้นส่วนโปรตีนของเบตาโคโรนาไวรัสไว้ได้

เตือน "โควิด" ขาขึ้น จ่อเข้าอาฟเตอร์ช็อก คาดพีคช่วง ก.ย.

รู้จักเครื่อง ECMO  พยุงหัวใจและปอดให้ผู้ป่วยโควิด-19

เมื่อฉีดเข้าไปในร่างกาย วัคซีนจะนำชิ้นส่วนไวรัสเหล่านี้ที่ติดอยู่บนโครงสร้างอนุภาคนาโนไปให้ระบบภูมิคุ้มกันทำความรู้จัก ซึ่งจะกระตุ้นให้เกิดการผลิตแอนติบอดีต่อไป

วัคซีนตัวใหม่นี้ใช้วิธีนำชิ้นส่วนของโปรตีนจากเชื้อเบตาโคโรนาไวรัส 8 ตัว หนึ่งในนั้นคือโควิด-19 มาติดอยู่กับโครงสร้างอนุภาคนาโนของโปรตีน เมื่อเข้าสู่ร่างกายจะกระตุ้นการผลิตแอนติบอดีแบบข้ามกัน (Cross-reactivity) ซึ่งจะทำให้ภูมิคุ้มกันสามารถต่อต้านเชื้อที่คล้ายกันแต่คนละชนิดกันได้

พาเมลา บยอร์กแมน ศาสตราจารย์ด้านชีววิทยาและวิศวกรรมชีวภาพ จากสถาบันเทคโนโลยีแคลิฟอร์เนีย หัวหน้าทีมวิจัย กล่าวว่า “SARS-CoV-2 ได้พิสูจน์ตัวเองแล้วว่า สามารถกลายพันธุ์ใหม่ได้เรื่อย ๆ และสามารถยืดอายุการระบาดของโควิด-19 ทั่วโลกได้ ... นอกจากนี้ ข้อเท็จจริงที่ว่า เบตาโคโรนาไวรัส 3 ชนิด ได้แก่ SARS-CoV, MERS-CoV และ SARS-CoV-2 ได้แพร่ระบาดสู่คนในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา แสดงให้เห็นถึงความจำเป็นในการผลิตวัคซีนป้องกันแบบครอบคลุม”

เธอกล่าวว่า จำเป็นต้องมีการป้องกันในวงกว้างเช่นนี้ “เพราะเราไม่สามารถคาดการณ์ได้ว่าไวรัสชนิดใดในบรรดาสัตว์จำนวนมากจะมีวิวัฒนาการในอนาคตจนแพร่สู่และทำให้เกิดโรคระบาด สิ่งที่เราพยายามทำได้คือ สร้างวัคซีนที่เป็นหนึ่งเดียวที่สามารถปกป้องเราจากไวรัสที่มีลักษณะคล้ายโรคซาร์สได้โดยไม่ต้องคำนึงว่ามันเป็นไวรัสโคโรนาชนิดใด ... วัคซีนประเภทนี้จะป้องกันโควิด-19 สายพันธุ์ปัจจุบันและอนาคตโดยไม่จำเป็นต้องอัปเดต”

นักวิจัยได้นำวัคซีนตัวนี้ที่มีชื่ออย่างไม่เป็นทางการว่า “โมเสก-เอท (Mosaic-8)” ไปทดสอบในหนูทดลอง โดยแบ่งหนูเป็น 3 กลุ่ม

กลุ่มแรก หนูได้รับวัคซีนที่มีเพียงโครงสร้างกรงอนุภาคนาโนเปล่า ๆ โดยไม่มีชิ้นส่วนไวรัสติดมาด้วย หนูกลุ่มที่สองถูกฉีดด้วยวัคซีนอนุภาคนาโนที่ติดพาะชิ้นส่วนโปรตีนโควิด-19 และกลุ่มที่สามถูกฉีดด้วยวัคซีนอนุภาคนาโนโมเสก-8

เป้าหมายของการทดลอง หนึ่งคือเพื่อดูว่า วัคซีนโมเสก-8 จะปกป้องสัตว์ทดลองจากโควิด-19 ได้ในระดับเดียวกับสัตว์ทดลองที่ได้รับวัคซีนอนุภาคนาโนแบบติดแค่ชิ้นส่วนโปรตีนโควิด-19 หรือไม่ เป้าหมายที่สองคือเพื่อประเมินการป้องกัน “ไวรัสที่คล้ายกันแต่ต่างชนิด”

ที่น่าสนใจคือ ในวัคซีนโมเสก-8 นักวิจัยไม่ได้ใส่เชื้อ SARS-CoCV ดั้งเดิมที่ก่อโรคซาร์สลงไปด้วย เพื่อดูว่า โมเสก-8 จะสามารถปกป้องสัตว์ที่ได้รับวัคซีนจากซาร์สได้หรือไม่

หนูที่ใช้ในการทดลองได้รับการดัดแปลงพันธุกรรมเพื่อให้มีตัวรับ ACE2 ของมนุษย์ ซึ่งเป็นตัวรับในเซลล์ของมนุษย์ที่โควิด-19 จะมาเกาะและเข้าสู่ร่างกาย

ผลการทดลองปรากฏว่า หนูที่ฉีดวัคซีนที่มีแต่โครงสร้างอนุภาคนาโนเปล่า ๆ นั้นตายเมื่อติดเชื้อซาร์สหรือโควิด-19 ส่วนหนูที่ได้รับการฉีดวัคซีนด้วยอนุภาคนาโนที่ติดแค่ชิ้นส่วนโปรตีนโควิด-19 นั้น ได้รับการป้องกันจากการติดเชื้อโควิด-19 แต่ตายเมื่อเจอกับเชื้อซาร์ส

อย่างไรก็ตาม หนูทุกตัวที่ฉีดวัคซีนอนุภาคนาโนโมเสก-8 รอดชีวิตจากทั้งซาร์สและโควิด-19 โดยไม่มีการลดน้ำหนักหรือโรคอื่น ๆ เลย

จากนั้น ทีมงานได้ทำการทดลองที่คล้ายคลึงกันในลิงทดลอง พบว่า เมื่อฉีดวัคซีนโมเสก-8 ลิงทดลองเหล่านี้มีการติดเชื้อที่ตรวจพบเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยเมื่อสัมผัสกับเชื้อซาร์สหรือโควิด-19 ซึ่งแสดงให้เห็นว่า วัคซีนโมเสก-8 สามารถป้องกันเชื้อเบตาโคโรนาไวรัสทั้งสายพันธุ์ปัจจุบันและอนาคตได้

หลังจากนี้ บยอร์กแมนและทีมวิจัยจะเริ่มการทดลองใช้วัคซีนอนุภาคนาโนโมเสก-8 ในมนุษย์ในการทดลองทางคลินิกระยะที่ 1 ซึ่งหากประสบความสำเร็จในมนุษย์ ก็บอกได้เลยว่า ถือเป็นก้าวที่ยิ่งใหญ่ของการป้องกันโควิด-19 และโรคระบาดอื่นที่อาจเกิดจากเบตาโคโรนาไวรัสจริง ๆ

 

เรียบเรียงจาก News Medical

ภาพจาก California Institute of Technology

เฝ้าจับตา! โควิด BA.2.75 ตัวใหม่ เทียบกับ โอมิครอน BA.5 ตัวไหนจะแรงกว่า

แนะอาหารผู้ป่วย "ลองโควิด" (Long COVID) เสริมวิตามินแร่ธาตุฟื้นฟูร่างกาย