2 ฉากทัศน์ คดีถอดถอน “เศรษฐา” รอด-ไม่รอด จะเกิดอะไรขึ้นบ้าง

จากกรณีศาลรัฐธรรมนูญ นัดฟังคำวินิจฉัยกรณี 40 สว. ยื่นคำร้องขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 170 วรรคสาม ประกอบมาตรา 82 ว่า ความเป็นรัฐมนตรีของนายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรี สิ้นสุนสุดลงเฉพาะตัวตามรัฐธรมนูญ มาตรา 170 วรรรคหนึ่ง (4) ประกอบมาตรา 160 (4) และ (5) หรือไม่ จากกรณีทูลเกล้าฯ รายชื่อทั้งที่รู้หรือควรรู้อยู่แล้วว่าขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามตามรัฐธรรมนูญ

โดยศาลรัฐธรรมนูญกำหนดนัดแถลงด้วยวาจา ประชุมปรึกษาหารือ และลงมติ รวมทั้งนัดฟังคำวินิจฉัย ในวันที่ 14 ส.ค.

พีพีทีวี

ทีมข่าว พีพีทีวี ได้วิเคราะห์ฉากทัศน์ กรณีศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยในคดีดังกล่าวใน 2 แนวทาง ทั้งกรณีที่รอด (นายเศรษฐา ดำรงตำแหน่งนายกฯต่อ) และกรณีที่ไม่รอด (นายเศรษฐา ต้องพ้นจากตำแหน่งนายกฯ) จะเกิดอะไรขึ้นต่อไปบ้าง

เตรียมเก็บภาษี แอปฯ TEMU อีคอมเมิร์ซจีน หลังกระทบรายย่อยไทย

ฉากทัศน์กรณี "เศรษฐา" รอด

หากศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยว่า ความเป็นนายกรัฐมนตรีของนายเศรษฐา ไม่สิ้นสุนสุดลงเฉพาะตัวตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 170 วรรรคหนึ่ง (4) ประกอบมาตรา 160 (4) และ (5)

จะส่งผลให้นายเศรษฐา จะยังคงดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีต่อไปตามเดิม ซึ่งสิ่งที่น่าสนใจทางการเมืองในจังหวะต่อจากนี้ คือการปรับคณะรัฐมนตรี ซึ่งอาจจะเกิดขึ้นในช่วงกลางเดือน ก.ย.2567 หลังจาก พระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 ผ่านรัฐสภาเป็นที่เรียบร้อยก่อน

ส่วนผลกระทบทางการเมืองที่น่าสนใจ คือ การสลับขั้วพรรคร่วมรัฐบาล โดยเฉพาะกรณีที่มีกระแสข่าวว่าจะมีการปรับพรรคพลังประชารัฐออกจากการเป็นพรรคร่วมรัฐบาล โดยเติมเสียงจากพรรคประชาธิปัตย์เข้ามาแทน นอกจากนั้นยังจะต้องจับตาการเปลี่ยนตัวรัฐมนตรีในโควต้าพรรคร่วมต่างๆ ที่อาจจะมีการขยับปรับเปลี่ยนไปพร้อมกัน โดยตำแหน่งที่ถูกพูดถึงก่อนหน้านี้คือ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม, รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง เป็นต้น

ขณะเดียวกันหาก นายเศรษฐาได้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีต่อ ก็จะส่งผลให้การผลักดันนโยบายเรือธงของพรรคเพื่อไทย ทั้งนโยนบายดิจิทัลวอลเล็ต หรือ โครงการแลนด์บริดจ์ ให้เดินหน้าต่อไปตามแผนที่รัฐบาลวางไว้ได้

ฉากทัศน์กรณี "เศรษฐา" ไม่รอด

หากวันที่ 14 ส.ค.นี้ ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยว่า ความเป็นนายกรัฐมนตรีของนายเศรษฐา สิ้นสุนสุดลงเฉพาะตัวตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 170 วรรรคหนึ่ง (4) ประกอบมาตรา 160 (4) และ (5)

จะส่งผลให้นายเศรษฐา ต้องพ้นจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีทันที รวมทั้งรัฐมนตรีคนอื่นๆ จะต้องพ้นจากตำแหน่งตามนายเศรษฐาไปด้วย จากนั้นคณะรัฐมนตรีชุดเก่าจะกลายเป็นคณะรัฐมนตรีรักษาการ (จนกว่าจะมีรัฐบาลใหม่) โดยมี นายภูมิธรรม เวชยชัย ในฐานะรองนายกรัฐมนตรีคนที่ 1 ทำหน้าที่รักษาการนายกรัฐมนตรี (มีอำนาจยุบสภา)

ถึงจุดนี้จะต้องลุ้นต่อไปอีกว่า จะมีการยุบสภาเพื่อเข้าสู่กระบวนการเลือกตั้งใหม่ หรือจะไม่ยุบสภา แต่อาศัยสภาให้ความเห็นชอบโหวตเลือกนายกรัฐมนตรีคนใหม่และจัดตั้งรัฐบาลใหม่แทน

ซึ่งกรณีนี้หากพรรคร่วมรัฐบาลมีแนวทางที่จะยุบสภาแล้วเข้าสู่สนามเลือกตั้ง รักษาการนายกรัฐมนตรีจะเป็นผู้มีอำนาจยุบสภา จากนั้นเมื่อประกาศยุบสภาแล้ว คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) จะต้องจัดเลือกตั้งใหม่ภายในระยะเวลา 45-60 วัน ตามที่กฎหมายกำหนด

แต่หากกรณีนี้พรรคร่วมรัฐบาลอาศัยสภาผู้แทนราษฎรให้ความเห็นชอบนายกรัฐมนตรีคนใหม่ ก็จะต้องมีการโหวตเลือกแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีที่พรรคการเมืองที่ได้เสียงในสภาไม่น้อยกว่า 25 เสียง เคยแจ้งไว้ต่อ กกต.ในการเลือกตั้งปี 2566 โดยแคนดิเดตที่เหลืออยู่ในตอนนี้จำนวน 7 คน ประกอบด้วย

• น.ส.แพทองธาร ชินวัตร แคนดิเดตนายกฯ จากพรรคเพื่อไทย
• นายชัยเกษม นิติศิริ แคนดิเดตนายกฯ จากพรรคเพื่อไทย
• นายอนุทิน ชาญวีรกูล แคนดิเดตนายกฯ จากพรรคภูมิใจไทย
• พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ แคนดิเดตนายกฯ จากพรรคพลังประชารัฐ
• นายพีระพันธุ์ สาลีรัฐวิภาค แคนดิเดตนายกฯ จากพรรครวมไทยสร้างชาติ
• พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา (องคมนตรี) แคนดิเดตนายกฯ จากพรรครวมไทยสร้างชาติ
• นายจุรินทร์ ลักษณวิศิษฏ์ แคนดิเดตนายกฯ จากพรรคประชาธิปัตย์

โดยในฉากทัศน์นี้ ไม่ว่าจะเป็นการยุบสภา หรือโหวตเลือกนายกรัฐมนตรีใหม่ ย่อมส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่น และเสถียรภาพของรัฐบาลอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยเฉพาะการจัดทำพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 ที่กำลังอยู่ในสภา รวมทั้งการผลักดันนโยบายของรัฐบาลเก่าอาจจะมีความเปลี่ยนแปลงหรือเกิดความสะดุด โดยเฉพาะนโยบายดิจิทัลวอลเล็ต