เมื่อวันที่ (21 มิ.ย. 61) พล.ต.อ.วสิษฐ เดชกุญชร เกิดที่ตำบลในเมือง อำเภอเมืองอุดรธานี บิดามารดามีอาชีพเป็นครู จบการศึกษาชั้นมัธยมจากโรงเรียนประจำจังหวัดขอนแก่น "โรงเรียนขอนแก่นวิทยายน" เมื่อปี 2487 สำเร็จการศึกษาชั้นเตรียมอุดมศึกษาจากโรงเรียนอำนวยศิลป์ พระนคร รุ่น ลมหวล ศึกษาต่อรัฐศาสตร์บัณฑิต ที่คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และได้เข้าศึกษารัฐประศาสนศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาการบริหารการตำรวจ จากมหาวิทยาลัยนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา เคยเข้ารับการอบรมหลักสูตรการสืบสวนจากสหรัฐอเมริกา จบหลักสูตรวิชาการป้องกันประเทศ จากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร (วปอ.รุ่นที่ 23)
ชีวิตข้าราชการของพลตำรวจเอก วสิษฐ เดชกุญชร
พล.ต.อ.วสิษฐ เดชกุญชร เริ่มรับราชการในตำแหน่งอาจารย์ที่คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตั้งแต่ปี 2495 ต่อมาได้ลาออกไปสมัครเข้ารับราชการในกรมประมวลราชการแผ่นดิน (กรมประมวลข่าวกลาง) แล้วโอนไปรับราชการที่กองตำรวจสันติบาล กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน
ในปี 2513 ได้ย้ายไปเป็นนายตำรวจราชสำนักประจำ และกลายเป็นผู้ที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ไว้วางพระราชหฤทัย จนได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง หัวหน้านายตำรวจราชสำนักประจำ
จากนั้นย้ายจากตำรวจราชสำนักประจำมาดำรงตำแหน่งรองอธิบดีกรมตำรวจ ฝ่ายกิจการพิเศษ เคยได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในปี 2516 รวมถึงเป็นสมาชิกวุฒิสภา ในปี 2532 และในปี พ.ศ. 2539 – 2543
จากนั้นได้ดำรงตำแหน่งเป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ในรัฐบาลพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ เป็นระยะเวลาสั้นๆ ตั้งแต่ 26 สิงหาคม 2533 ถึง 9 ธันวาคม 2533
ตำรวจตงฉินแห่งกรมตำรวจไทย ยุคปราบปรามคอมมิวนิสต์
ในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 พล.ต.อ.วสิษฐ ซึ่งในขณะนั้นมียศ พันตำรวจเอก (พ.ต.อ.) ดำรงตำแหน่งนายตำรวจราชสำนักประจำ มีบทบาทในการดูแลความสงบบริเวณพระตำหนักจิตรลดารโหฐาน อันเป็นสถานที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นสูงหลายพระองค์ รวมถึงบริเวณพระราชวังดุสิตด้วย
โดยเป็นผู้ติดต่อและเจรจากับทางฝ่ายผู้ชุมนุมและเป็นผู้อัญเชิญพระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมาอ่านให้แก่ผู้ชุมนุมฟัง ในเวลา 05.30 น. ของวันที่ 14 ตุลาคม 2516 ก่อนจะสลายตัวไป แต่จากอุปสรรคทางการสื่อสารประกอบกับมีมวลชนเป็นจำนวนมาก ผู้นำชุมนุมจึงไม่อาจควบคุมได้ทั้งหมด จึงเกิดเหตุนองเลือดในเวลาต่อมาหลังจากนี้
“ตำรวจนักเขียน” ผู้ถ่ายทอดประสบการณ์จริงลงบนหน้าหนังสือ
พล.ต.อ.วสิษฐ เป็นนายตำรวจชั้นผู้ใหญ่ ที่มีผลงานเขียนออกมามากมาย ทั้งวรรณกรรมที่มีฉากหลังเป็นวงการตำรวจและอาชญากรรม ซึ่งท่านเคยบอกว่านำมาจากประสบการณ์จริง และงานเกี่ยวกับพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 เช่น ในหลวงรัชกาลที่ 9 กับ 14 ตุลา "เหตุเกิดในกรุงรัตนโกสินทร์", สมาธิกับการทำงาน และ พระสมาธิในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เป็นต้น
ผลงานเขียนของ วสิษฐ เดชกุญชร ที่มีชื่อเสียง เป็นนวนิยายที่เขียนจากประสบการณ์ในราชการตำรวจ มีตัวเอกเป็นตำรวจที่มีอุดมการณ์ เขียนโดยใช้ชื่อจริง และเคยใช้นามปากกา "'โก้ บางกอก" นิยายหลายเรื่องมีผู้นำไปสร้างภาพยนตร์ และละครโทรทัศน์ โดยเฉพาะนวนิยายชุดองค์กรลับต่อต้านผู้ก่อการร้าย ที่มีตัวเอกชื่อ "ธนุส นิราลัย" กับ "ลำเพา สายสัทกุล" (สารวัตรเถื่อน, แม่ลาวเลือด, หักลิ้นช้าง, อวสานสายลับ, บ่วงบาศ, ประกาศิตอสูร) ดงเย็น, จันทน์หอม, ลว.สุดท้าย, สารวัตรเถื่อน, แม่ลาวเลือด, หักลิ้นช้าง, อวสานสายลับ, บ่วงบาศ, ประกาศิตอสูร, สารวัตรใหญ่, สันติบาล, เลือดเข้าตา, เบี้ยล่าง, พรมแดน ผลงานตีพิมพ์ล่าสุด หนังสือรวมเรื่องสั้น สัพเพเหระคดี เล่ม 1 และ 2 โดย Cruditas Publishing
พล.ต.อ.วสิษฐ ได้รับการเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี พ.ศ. 2541 นอกจากนี้ท่านยังเป็นคอลัมนิสต์ และมีงานเขียนสารคดีเฉลิมพระเกียรติ “รอยพระยุคลบาท: บันทึกความทรงจำของพล.ต.อ.วสิษฐ เดชกุญชร” ซึ่งตีพิมพ์เป็นตอนๆ ในมติชนสุดสัปดาห์ เมื่อปี 2524–2543 ก่อนตีพิมพ์รวมเล่มในปี 2544
พล.ต.อ.วสิษฐ เดชกุญชร ถึงแก่อนิจกรรมด้วยโรคมะเร็งระยะสุดท้าย เมื่อเวลา 22.35 น. ของวันที่ 20 มิถุนายน 2561 ด้วยวัย 88 ปี หลังเข้ารับการรักษาอาการป่วย ที่โรงพยาบาลตำรวจ ตั้งแต่ช่วงต้นเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา ซึ่งก่อนหน้านี้มีคนพยายามปล่อยข่าวลืออันเป็นเท็จว่า พล.ต.อ.วสิษฐ เสียชีวิตแล้ว ซึ่ง ณ ขณะนั้นไม่เป็นความจริง จนทางแพทย์โรงพยาบาลตำรวจต้องออกมาชี้แจงกับสื่อมวลชน
ขอบคุณภาพจาก : cops-magazine