จากกรณีศาลรัฐธรรมนูญ นัดฟังคำวินิจฉัยกรณี 40 สว. ยื่นคำร้องขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 170 วรรคสาม ประกอบมาตรา 82 ว่า ความเป็นรัฐมนตรีของนายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรี สิ้นสุนสุดลงเฉพาะตัวตามรัฐธรมนูญ มาตรา 170 วรรรคหนึ่ง (4) ประกอบมาตรา 160 (4) และ (5) หรือไม่ จากกรณีทูลเกล้าฯ รายชื่อทั้งที่รู้หรือควรรู้อยู่แล้วว่าขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามตามรัฐธรรมนูญ
โดยศาลรัฐธรรมนูญกำหนดนัดแถลงด้วยวาจา ประชุมปรึกษาหารือ และลงมติ รวมทั้งนัดฟังคำวินิจฉัย ในวันที่ 14 ส.ค.นี้นั้น
ซึ่งก่อนหน้านี้ นายเศรษฐา นายกรัฐมนตรี ได้ส่งเอกสารคำชี้แจงแก้ข้อกล่าวหาถึงศาลรัฐธรรมนูญไปแล้ว โดยมีทั้งสิ้น 32 หน้า รวมถึงได้แจ้งบัญชีรายชื่อพยานบุคคลไปให้ศาลรัฐธรรมนูญ
ขณะเดียวกันก็มีรายละเอียดในหนังสือชี้แจงแก้ข้อกล่าวหาของนายกรัฐมนตรีหลุดออกมาบางส่วน โดยมีรายงานว่าเนื้อหาหลัก คือการชี้แจงลำดับขั้นตอนการตรวจสอบประวัติของบุคคลที่จะถูกเสนอชื่อขึ้นทูลเกล้าฯเป็นรัฐมนตรี โดยเฉพาะการปรับครม. เมื่อวันที่ 27 เม.ย. 2567 โดยนายเศรษฐา ได้ยืนยันในเอกสารลับดังกล่าวว่า “ได้กระทำการทุกอย่างโดยถูกต้องตามขั้นตอนและแนวทางปฏิบัติของสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีในการตรวจสอบคุณสมบัติหรือลักษณะต้องห้ามของผู้ได้รับการเสนอชื่อเป็นรัฐมนตรี”
อีกทั้งได้ย้ำว่า ในการทำหน้าที่นายกรัฐมนตรีและการเสนอชื่อบุคคลเป็นรัฐมนตรี ไม่ได้ทำเพื่อแสวงหาผลประโยชน์หรือเอื้อประโยชน์ให้แก่บุคคลใดจากการเสนอชื่อนายพิชิต ชื่นบาน เป็นรัฐมนตรี ทั้งหมดกระทำด้วยความซื่อสัตย์สุจริตและคำนึงถึงผลประโยชน์ในการบริหารราชการแผ่นดินเป็นสำคัญ ไม่ได้รู้เห็นหรือยินยอมให้บุคคลใด ใช้ตำแหน่งหน้าที่ของนายกรัฐมนตรีไปแสวงหาผลประโยชน์โดยมิชอบ จึงไม่มีพฤติกรรมฝ่าฝืน หรือไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานทางจริยธรรมอย่างร้ายแรง ที่จะทำให้ต้องพ้นจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี
เตรียมเก็บภาษี แอปฯ TEMU อีคอมเมิร์ซจีน หลังกระทบรายย่อยไทย
ขณะที่ในรายละเอียดเรื่องการตรวจสอบคุณสมบัติของนายพิชิต ชื่นบาน ในเอกสารดังกล่าว ได้มีการลำดับขั้นตอนตั้งแต่เมื่อมีการจัดตั้งรัฐบาลเมื่อเดือน ส.ค. 2566 ซึ่งในขณะนั้นมีชื่อของนายพิชิต จะถูกเสนอชื่อเป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีด้วย โดยทางสำนักงานเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ที่มีหน้าที่ตรวจสอบคุณสมบัติ และลักษณะต้องห้ามของบุคคล ที่ได้รับการเสนอชื่อเป็นรัฐมนตรี จะต้องตรวจสอบคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของผู้ได้รับการเสนอชื่อเป็นรัฐมนตรี โดยพิจารณาจากรัฐธรรมนูญและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
โดยข้อมูลที่สำคัญจะต้องมาจากผู้ได้รับการเสนอชื่อเป็นรัฐมนตรี เพราะสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีจะตรวจสอบเฉพาะข้อมูลเบื้องต้น เช่น เป็นบุคคลล้มละลายหรือไม่ -ประวัติคดีอาญาและคดีแพ่ง และหากมีข้อสงสัย ว่าอาจขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้าม จะรายงานให้นายกรัฐมนตรีทราบ รวมถึงแจ้งบุคคลที่ถูกเสนอชื่อเป็นรัฐมนตรีว่าพบปัญหาเรื่องคุณสมบัติที่อาจขัดรัฐธรรมนูญ เพื่อให้นายกฯและบุคคลดังกล่าว ตัดสินใจและดำเนินการให้ถูกต้อง โดยหากพบว่ารายชื่อบุคคลใดมีปัญหาก็จะให้สำนักงานเลขาธิการคณะรัฐมนตรีมีหนังสือขอหารือไปที่สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา และเมื่อได้รับแจ้งผลการหารือจาก คณะกรรมการกฤษฎีกาแล้ว สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีจะสรุปผลการตรวจสอบประวัติโดยละเอียดทั้งหมดต่อนายกฯอีกครั้งหนึ่ง
มีรายงานอีกว่า หนังสือชี้แจงแก้ข้อกล่าวหาของนายกรัฐมนตรี ได้ชี้แจงว่า กรณีของนายพิชิต ชื่นบาน หลังสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีได้รับเอกสารต่างๆ ที่นายพิชิต นำไปยื่นกับสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี เช่น แบบแสดงประวัติและแบบแสดงคุณสมบัติ ทางสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี เกิดข้อสงสัยในเรื่องลักษณะต้องห้าม เพราะนายพิชิต เคยถูกคุมขังตามคำสั่งของศาลฯ ทำให้สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ได้ทำหนังสือหารือไปยังคณะกรรมการกฤษฎีกาเมื่อวันที่ 30 ส.ค. และจากนั้น คณะกรรมการกฤษฎีกา ก็นัดประชุมด่วนและมีหนังสือตอบกลับมาเมื่อ 1 ก.ย. 2566 โดยเป็นการสอบถามไปถึงเรื่องว่านายพิชิต ขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามตามรัฐธรรมนูญปี 2560 มาตรา (6)และมาตรา 98 (7)หรือไม่
สำหรับคำร้องของอดีต สว.ที่ว่า นายกรัฐมนตรี จงใจไม่สอบถามกฤษฎีกาว่านายพิชิต ขาดคุณสมบัติรัฐธรรมนูญมาตรา 160 (4)และ(5) แต่เลือกถามเฉพาะประเด็นที่จะทำให้เสนอชื่อนายพิชิต เป็นรัฐมนตรีได้นั้น มีการชี้แจงว่า เป็นการหารือในประเด็นปัญหาข้อกฎหมาย ซึ่งสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีตรวจพบในขณะนั้น และเกิดกับผู้ได้รับการเสนอชื่อเป็นรัฐมนตรีสองคนคือนายพิชิต กับนายไผ่ ลิกค์ มิใช่การหารือเฉพาะของนายพิชิต เพียงรายเดียวอย่างที่กลุ่มอดีตสว.เข้าใจแต่เป็นการขอหารือตามประเด็นปัญหาข้อกฎหมายที่มีข้อสงสัยโดยครบถ้วน มิใช่ตั้งใจสอบถามไม่ครบถ้วนอย่างที่ผู้ร้องกล่าวอ้าง
อีกทั้งสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ก็มีข้อจำกัดทางกฎหมายที่ไม่สามารถสอบถามประเด็นข้อเท็จจริงตามรัฐธรรมนูญมาตรา 160 (4) กับ (5) กับคณะกรรมการกฤษฎีกาได้ เพราะอยู่นอกเหนืออำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการกฤษฎีกา อีกทั้งเป็นอำนาจวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ นายกฯจึงชี้แจงว่า มิใช่การจงใจไม่สอบถามเฉพาะกรณีของผู้ถูกร้องที่สอง และไม่ได้เป็นการเอื้อประโยชน์ให้แก่บุคคลรายได้รวมถึงนายพิชิตด้วย”รายงานข่าวระบุ
นอกจากนั้น ในคำชี้แจงแก้ข้อกล่าวหา นายกรัฐมนตรี ได้ใช้คำว่า ตัวเอง ไม่มีภูมิหลังทางการศึกษาด้านนิติศาสตร์และรัฐศาสตร์ มีประสบการณ์ทางการเมืองและการบริหารราชการแผ่นดินที่จำกัด จึงไม่อาจรู้หรือควรรู้ว่านายพิชิต เป็นบุคคลที่ขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามในการดำรงตำแหน่งรัฐมนตรี ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 160 (4) และ (5) หรือไม่ ซึ่งเป็นอำนาจวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ
นอกจากนี้ ในเอกสารคำชี้แจงแก้ข้อกล่าวหาบางจุด ยังมีการระบุว่า นายเศรษฐา ได้ชี้แจงกรณีมีการบอกว่า ตนเองแต่งตั้งนายพิชิต เพราะตกอยู่ภายใต้อิทธิพลภายนอก เอื้อประโยชน์ให้กับนายพิชิต และนายทักษิณ ชินวัตร เป็นข้อกล่าวอ้างที่ไม่มีมูล โดยนายกรัฐมนตรีชี้แจงว่า รู้จักกับนายทักษิณมานาน และมีการพบปะกันบ้างตามแต่ละโอกาส ส่วนการพบปะกับนายทักษิณ 3 ครั้งในช่วงการปรับครม. ทั้งที่บ้านพักจันทร์ส่องหล้าของนายทักษิณ -ที่จังหวัดเชียงใหม่ และที่โรงแรมแห่งหนึ่ง ก็เป็นการกระทำโดยเปิดเผย ไม่ได้เป็นการไปรับคำสั่งหรือข้อปฏิบัติใดๆ ในทางการเมือง เช่นตอนไปพบที่บ้านพักช่วงวันหยุดสงกรานต์ ก็เพื่อขอรดน้ำดำหัวตามประเพณีปฏิบัติของสังคมไทย เป็นต้น