ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ หรือ หมอเก่ง ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ จังหวัดเชียงใหม่ เจ้าของเพจหมอเก่งกระดูกและข้อ เปิดเผยเคล็ดลับ “ปวดคอแต่อยากเที่ยว” โดยเฉพาะการนั่งรถทัวร์หรือเครื่องบินเป็นเวลานาน ซึ่งหลายคนสงสัยว่า “หมอนรองคอตัว U” ช่วยได้จริง หรือเป็นเพียงภาระ โดยระบุว่า ในช่วงวันหยุดยาว ผู้ที่มีอาการปวดคอเรื้อรังหรือออฟฟิศซินโดรม มักกังวลเมื่อต้องเดินทางไกล เพราะการนั่งในพื้นที่จำกัดเป็นเวลานานคือปัจจัยกระตุ้นอาการปวดคอได้อย่างชัดเจน
เรื่องเล่าจากคนไข้: ทริปในฝันที่กลายเป็นฝันร้าย
ผู้ป่วยรายหนึ่ง อายุ 50 ปี ต้องเดินทางโดยเครื่องบินเป็นประจำ เล่าว่าเคยหลับระหว่างไฟลต์ยาวกว่า 12 ชั่วโมง เมื่อตื่นขึ้นกลับพบว่า “คอล็อก” หันศีรษะไม่ได้ และมีอาการปวดร้าวลงสะบัก แม้จะนั่งในที่นั่งแบบปรับเอนได้ก็ตาม กรณีนี้สะท้อนว่า แม้เบาะจะดีเพียงใด หากคออยู่ในท่าที่ไม่เหมาะสมระหว่างหลับ ก็อาจเกิดการบาดเจ็บได้
ทำไมหลับในรถหรือเครื่องบินแล้วปวดคอ
ขณะตื่น กล้ามเนื้อรอบคอทำหน้าที่พยุงศีรษะซึ่งมีน้ำหนักประมาณ 5 กิโลกรัมให้อยู่ในแนวตรง แต่เมื่อเริ่มหลับ กล้ามเนื้อจะคลายตัว ศีรษะจะเคลื่อนตามแรงโน้มถ่วง จึงเกิดอาการสัปหงก เอียงซ้ายหรือขวา เมื่อศีรษะค้างในท่าเดิมนาน ด้านหนึ่งจะถูกยืดเกิน (เกิดการบาดเจ็บระดับจุลภาค) อีกด้านถูกกดทับ ทำให้ข้อต่อคออักเสบ นี่คือสาเหตุของอาการ “คอล็อก” หรือ “ตกหมอน” หลังตื่นนอนระหว่างเดินทาง
หมอนรองคอตัว U ช่วยได้หรือไม่
คำตอบคือ “ช่วยได้มาก” โดยเฉพาะในผู้โดยสารที่ต้องการพักผ่อนระหว่างทาง ในทางสรีรวิทยา หมอนรองคอทำหน้าที่เสมือน “เฝือกอ่อนของคอ” ช่วยเติมเต็มช่องว่างระหว่างศีรษะ คอ และไหล่ ทำให้ศีรษะไม่เอียงเกินมุม ผลที่ได้คือ
- ลดการยืดของกล้ามเนื้อและเอ็น
- ช่วยให้กระดูกคออยู่ในแนวใกล้เคียงธรรมชาติ
- ลดความเสี่ยงปวดคอหลังตื่น
- เลือกหมอนให้ถูก ไม่ใช่ทุกแบบจะช่วยได้
วัสดุ
- แบบเป่าลม: พกง่ายแต่แข็ง ไม่เข้ารูปคอ
- แบบเม็ดโฟม: นุ่มแต่ไม่พยุงศีรษะจริง
- แบบเมมโมรี่โฟม: รองรับน้ำหนักและปรับตามรูปคอได้ดีที่สุด
ความสูง
- คอยาวควรใช้หมอนหนา
- คอสั้นควรใช้หมอนบาง
วิธีทดสอบ: เอียงคอเล็กน้อยแล้วหมอนต้องรับทันที
ใช้หมอนให้ถูกวิธี
วิธีที่คนส่วนใหญ่ใช้ (ไม่เหมาะสม)
วางหมอนด้านหนาไว้ด้านหลังคอ ทำให้ศีรษะถูกดันไปข้างหน้า คางกดอก เพิ่มแรงกดต่อกระดูกคอ
วิธีที่แนะนำ
- หมุน 180 องศา: ให้ส่วนหนาอยู่ด้านหน้า รองรับคาง ป้องกันคอพับ
- หมุน 90 องศา: ใช้ด้านหนารองศีรษะเวลานอนเอียงข้าง
คำแนะนำเพิ่มเติมระหว่างเดินทาง
- ปรับพนักเอนประมาณ 100–110 องศา ลดแรงกดที่คอและหลัง
- เปลี่ยนอิริยาบถทุก 1–2 ชั่วโมง
- หลีกเลี่ยงการหลับในท่าที่ศีรษะเอียงนาน
- ระวังแรงกระชากจากการเบรกหรือเลี้ยว ซึ่งอาจทำให้เกิดการบาดเจ็บที่คอ
สรุป หมอนรองคอตัว U ไม่ใช่ภาระ แต่เป็นอุปกรณ์สำคัญสำหรับผู้ที่มีอาการปวดคอและต้องเดินทางไกล ช่วยลดความเสี่ยงการบาดเจ็บจากท่าทางขณะหลับ ประสิทธิภาพขึ้นอยู่กับการเลือกให้เหมาะสมและใช้อย่างถูกวิธี หากอาการปวดคอไม่ดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ