จากกรณีที่น่าตกใจจากการตรวจคัดกรองนิสิตใหม่ปีการศึกษา 2569 ในจังหวัดมหาสารคาม ซึ่งพบว่ามีอัตราการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับสูงอย่างน่าใจหาย โดยมหาวิทยาลัยมหาสารคามพบผู้ติดเชื้อกว่า 4,200 คน หรือคิดเป็น 33% และมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามพบอีก 380 คน หรือคิดเป็น 19% นำมาสู่การแถลงข้อเท็จจริงครั้งสำคัญโดย สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) ร่วมกับกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข และมหาวิทยาลัยขอนแก่น เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2569
เพื่อร่วมกันเดินหน้าขับเคลื่อนนโยบาย "ประเทศไทยปลอดโรคพยาธิใบไม้ตับ ไม่ตายจากมะเร็งท่อน้ำดี" อย่างเร่งด่วน
นพ.ศุภกิจ ศิริลักษณ์ ผู้อำนวยการ สวรส. เปิดเผยว่า คาดว่าปัจจุบันประเทศไทยมีผู้ติดเชื้อโรคพยาธิใบไม้ตับสูงถึงไม่น้อยกว่า 6 ล้านคน ซึ่งคนกลุ่มนี้มีความเสี่ยงที่จะพัฒนาไปเป็นโรคมะเร็งท่อน้ำดีได้ในอีก 20 ถึง 30 ปีข้างหน้า โดยโรคดังกล่าวเป็นสาเหตุหลักที่คร่าชีวิตคนไทยสูงถึงปีละ 15,000 ถึง 20,000 ราย โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่มีผู้เสียชีวิตสูงถึง 6,500 คนต่อปี และทำให้ประเทศต้องสูญเสียค่าใช้จ่ายในการดูแลรักษาพยาบาลมหาศาลถึงปีละ 13,500 ล้านบาท ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้วโรคนี้สามารถป้องกันและรักษาให้หายได้ หากประชาชนปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินดิบ รวมถึงได้รับการคัดกรองที่รวดเร็วเพื่อเข้าสู่กระบวนการรักษาอย่างทันท่วงที
หัวใจสำคัญของการแก้วิกฤตในครั้งนี้คือการนำนวัตกรรมงานวิจัยลงสู่พื้นที่ภาคสนาม ด้วยการใช้ชุดตรวจคัดกรองพยาธิใบไม้ตับแบบรวดเร็ว หรือ "OV-ATK" ซึ่งใช้วิธีตรวจหาแอนติเจนจากตัวพยาธิในปัสสาวะ มีความแม่นยำสูงถึง 92.5% ทั้งยังใช้งานง่ายและรู้ผลเร็ว เหมาะสำหรับการตรวจเชิงรุกในชุมชน ซึ่งปัจจุบันชุดตรวจนี้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นบัญชีนวัตกรรมไทยและผ่านการรับรองจาก อย. เรียบร้อยแล้ว อีกทั้งสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ยังได้อนุมัติให้การตรวจนี้เป็นสิทธิประโยชน์สำหรับคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไปที่มีพฤติกรรมเสี่ยง โดยการทำงานในพื้นที่จะไม่ได้หยุดอยู่แค่การคัดกรอง แต่จะควบคู่ไปกับการให้ยาถ่ายพยาธิ Praziquantel และการตรวจอัลตราซาวด์เพื่อคัดกรองมะเร็งท่อน้ำดีในกลุ่มเสี่ยง พร้อมเชื่อมโยงข้อมูลเข้ากับระบบฐานข้อมูล Isan Cohort เพื่อการเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง
นอกจากนี้ โดยมี นพ.ยงเจือ เหล่าศิริถาวร ผู้อำนวยการกองโรคติดต่อทั่วไป กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข , นพ.ธงชัย กีรติหัตถยากร ผู้อำนวยการแผนงานเป้าหมายสำคัญฯ "ประเทศไทยปลอดโรคพยาธิใบไม้ตับ ไม่ตายจากมะเร็งท่อน้ำดี" สวรส. ดร.จุไรรัตน์ พรหมใจ ผู้จัดการงานวิจัย , สวรส. รศ.ดร.วัชรินทร์ ลอยลม รักษาการผู้อำนวยการสถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น และ ผศ.นพ.อรรถพล ติตะปัญ หัวหน้าศูนย์ความเป็นเลิศทางการแพทย์มะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น ยังได้ประสานความร่วมมือเพื่อบูรณาการแก้ปัญหาอย่างยั่งยืนภายใต้แนวคิด "สุขภาพหนึ่งเดียว" (One Health) ที่มุ่งดูแลทั้งสุขภาพคน สัตว์ และสิ่งแวดล้อมไปพร้อมกัน ผ่านมาตรการตัดวงจรชีวิตพยาธิอย่างครบวงจร ตั้งแต่การสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินของประชาชน การผลักดันระบบอาหารปลอดภัยส่งเสริมการผลิตอาหารที่ปลอดพยาธิ และการจัดระบบสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อมเพื่อไม่ให้ไข่พยาธิปนเปื้อนลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ
ความสำเร็จของนโยบายนี้ขับเคลื่อนด้วยการประสานพลังระหว่างหลากกระทรวงและองค์กรด้านสุขภาพ ทั้งกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงมหาดไทย กระทรวงศึกษาธิการ สช. สสส. สปสช. ตลอดจนกลไกในระดับพื้นที่อย่างคณะกรรมการเขตสุขภาพเพื่อประชาชน คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ รวมถึงพลังของท้องถิ่นและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ที่จะเข้ามาช่วยคัดกรองและติดตามผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีแผนการฝึกอบรมบุคลากรทางการแพทย์ ทั้งศัลยแพทย์ พยาบาลห้องผ่าตัด รังสีแพทย์ และแพทย์ทั่วไป เพื่อยกระดับศักยภาพของโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลทั่วไปให้สามารถรักษามะเร็งท่อน้ำดีได้อย่างมีมาตรฐาน โดยมีสถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นแกนหลักในการสนับสนุนทางวิชาการ ซึ่งการขยับตัวครั้งใหญ่นี้ถือเป็นความหวังครั้งใหม่ที่จะช่วยปกป้องชีวิตคนไทยและลดความสูญเสียทางเศรษฐกิจสังคมได้อย่างยั่งยืน
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP สุขภาพ
- วิดีโอยอดนิยม
