เปิดขั้นตอน 3 สเต็ปง่ายๆ ช่วยหยุดข่าวปลอม (Fake News)

     ด้วยสื่อและเทคโนโลยี ทำให้การบริโภคข่าวสารของผู้คนรวดเร็วมากขึ้น ซึ่งการบริโภคข่าวสารส่วนใหญ่มาจากสื่อสังคมออนไลน์ต่าง ๆ เช่น ไลน์ เฟซบุ๊ก ทวิตเตอร์ ที่ผู้ใช้สามารถมีบทบาทในการนำเสนอข้อมูลเองได้ 
     และด้วยการเสพสื่ออย่างรวดเร็วผ่านช่องทางออนไลน์ ข้อดีคือ รวดเร็ว และทันท่วงทีต่อสถานการณ์ แต่ข้อเสียคือ ข้อมูลข่าวสารบางส่วนกลับไม่ได้ถูกกลั่นกรองอย่างถี่ถ้วน ทำให้ผู้รับสารเกิดความสับสน และนี่เป็นช่องโหว่ที่ทำให้ผู้ไม่หวังดีสร้างข่าวปลอม ข่าวลือ หรือบิดเบือนข้อมูล ทำให้ผู้คนหลงเชื่อได้ง่าย

 

แนะ 5 วิธีตรวจสอบ Fake News บนโลกออนไลน์ ก่อนตกเป็นเหยื่อ

ข่าวปลอม คือ อะไร?
     ข่าวปลอม (Fake news) คือ ข่าวที่ไม่จริง ซึ่งอาจจะมีข้อเท็จจริงเพียงเล็กน้อยตลอดถึงไม่มีข้อมูลความจริงเลยก็ได้ ไม่มีแหล่งข้อมูลที่ตรวจสอบได้ หรือกุเนื้อหาเรื่องราวขึ้นมาเอง ซึ่งมีการนำไปใช้ในหลายลักษณะ เช่น สร้างแรงจูงใจทางการเมือง การพาดหัวให้คนคลิกเข้าไปอ่าน 
ข่าวปลอมมี 3 ประเภทหลัก ๆ ได้แก่ การแชร์ข่าวปลอมโดยไม่ได้ตั้งใจ แชร์เพราะความไม่รู้, ข่าวปลอมที่ตั้งใจปั่นป่วน ให้ร้าย มีเจตนาโจมตีผู้อื่น บิดบังความจริง และข่าวปลอมที่สร้างความเกลียดชัง

     ส่วนรูปแบบเนื้อหาของข่าวปลอม มีหลายระดับความรุนแรงจากน้อยไปมา  ได้แก่ การล้อเลียนเสียดสี, เนื้อหาไม่ตรงพาดหัว, ชี้นำ, ผิดบริบท, แอบอ้าง, หลอกลวง และการกุเรื่องขึ้นมา

 

ปัจจัยที่ทำให้หลงเชื่อข่าวปลอม
     เนื้อหาของข่าวปลอมส่วนใหญ่ มักจะแนบเนียนแยกไม่ค่อยออก ประกอบกับยุคข้อมูลข่าวสาร บางครั้งทำให้เราตั้งคำถามกับเนื้อหาที่อ่านน้อยลง ต่อไปนี้จะเป็นสาเหตุหลัก ๆ ที่ทำให้เราหลงเชื่อข่าวปลอม
     1.ตกหลุมพราง ข่าวปลอมที่มีเนื้อหาตรงกับความเชื่อของเรา จะสร้างความสนใจและอยากมีส่วนร่วม เกิดการแชร์ บอกต่อ ตรงกันข้าม ถ้าเรื่องไหนมีเนื้อหาขัดกับความเชื่อของเรา จะเกิดปฏิกิริยาอยากตอบกลับด้วยการแชร์ต่อ หรือแสดงความรู้สึกต่อเนื้อหานั้น ๆ ทำให้ข่าวปลอมได้รับความสนใจมากขึ้น
     2.ไม่สามารถแยกแยะข่าวบนหน้าเว็บ ปัจจุบันมีการปลอมแปลงหน้าต้าเว็บ เพจให้กลมกลืนและมีหน้าตาคล้ายกับสื่อหลักในปัจจุบัน ทำให้เกิดความสับสนแยกแยะไม่ออก
     3.เป็นกลไกของความเชื่อ ข้อมูลข่าวสารที่ถูกส่งต่อโดยคนในครอบครัวหรือคนใกล้ชิด จะทำให้ผู้รับสารไม่ทันระวัง เพราะคิดว่า คนนั้น ๆ ได้มีการกลั่นกรองก่อนส่งต่อมาแล้ว เช่นเดียวกับคนมีชื่อเสียง ที่มีคนติดตามจำนวนมาก
     4.ข่าวปลอมเล่นกับความรู้สึก ส่วนใหญ่เป็นพาดหัวที่หวือหวา เนื้อข่าวที่เร้าอารมณ์ กระตุ้นคนอ่านแล้วเกิดการส่งต่อ
     5.ผู้อ่านมีช่วงความสนใจสั้น เพราะเวลาน้อย แต่ข่าวสารมีมากในแต่ละวัน จึงเป็นอีกกลุ่มที่มักจะอ่านแค่พาดหัว หรือข้อความในย่อหน้าแรก แต่เนื้อหาปลอมอาจมีการสอดแทรกอยู่ในบางบรรทัดที่เราไม่ได้อ่านก็ได้

ผลกระทบของข่าวปลอม 
     ข่าวปลอมมีผลกระทบต่อผู้อ่าน ทั้งความคิด ความเชื่อ ด้านการเงิน สุขภาพ ความรู้สึก ทัศนคติ วิชาชีพ และขยายไปถึงก่อให้เกิดความรุนแรงได้

3 สเต็ปง่าย ๆ ช่วยหยุดข่าวปลอม
     -เช็กให้ชัวร์ก่อนแชร์ แหล่งที่มา ความน่าเชื่อถือของเว็บไซต์
     -ตรวจดูให้ดี อาจมีบิดเบือนเนื้อหาของข่าว
     -ตรวจเช็ก เปรียบเทียบข่าว จากแหล่งที่มาอื่น ๆ หรือสอบถามผู้รู้

อ้างอิง คู่มือ ‘รู้เท่าทันข่าว News Literacy’ ศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ (สสส.)

เจออีก นำรถตำรวจไปแห่ขันหมากขอสาว ผกก.ชี้แจงแล้วทำได้ตามระเบียบ

นาทีระทึก ร่มเกี่ยวกันระหว่างฝึกกระโดดร่ม