มหากาพย์โอดิสซีย์ (Odyssey) ตำนานการเดินทางของวีรบุรุษผู้ใช้สติปัญญา มากกว่าพละกำลัง

มหากาพย์โอดิสซีย์ (Odyssey) คืออะไร?

มหากาพย์โอดิสซีย์ (Odyssey) คือวรรณกรรมมหากาพย์กรีกโบราณที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในผลงานทรงคุณค่าที่สุดของโลกตะวันตก เชื่อกันว่าแต่งขึ้นโดย โฮเมอร์ (Homer) กวีเอกชาวกรีก เมื่อราวศตวรรษที่ 8 ก่อนคริสตกาล

เรื่องราวเล่าถึงการเดินทางอันยาวนานของ โอดิสเซียส (Odysseus) กษัตริย์แห่งเกาะอิธากา หลังจากสงครามกรุงทรอยสิ้นสุดลง แม้ระยะทางจากทรอยกลับบ้านจะไม่ไกลนัก แต่ด้วยการขัดแย้งกับเหล่าทวยเทพและอุปสรรคนานัปการ ทำให้เขาต้องใช้เวลาถึง 10 ปี กว่าจะได้กลับไปหาภรรยา เพเนโลพี (Penelope) และโอรส เทเลมาคัส (Telemachus)

เมื่อรวมระยะเวลาสงครามกรุงทรอยอีก 10 ปี โอดิสเซียสต้องจากบ้านเกิดนานถึง 20 ปี

จุดกำเนิดของการเดินทาง

หลังจากชาวกรีกใช้ "ม้าไม้เมืองทรอย" เพื่อพิชิตกรุงทรอยได้สำเร็จ บรรดาวีรบุรุษต่างทยอยเดินทางกลับบ้าน แต่สำหรับโอดิสเซียส การเดินทางกลับอิธากากลับกลายเป็นบททดสอบครั้งใหญ่ที่สุดในชีวิต ระหว่างทาง เขาต้องเผชิญทั้งสัตว์ประหลาด ยักษ์ แม่มด ปีศาจ ทะเลคลั่ง และการแทรกแซงของเทพเจ้าผู้ทรงอำนาจ ซึ่งล้วนทดสอบทั้งความกล้าหาญ ความอดทน และสติปัญญาของเขา

เหตุการณ์สำคัญในมหากาพย์โอดิสซีย์

1. ดินแดนของชาวกินดอกบัว (Lotus-Eaters)

การผจญภัยเริ่มต้นเมื่อโอดิสเซียสและลูกเรือเดินทางมาถึงดินแดนแห่งหนึ่ง ซึ่งผู้คนกินดอกบัวเป็นอาหาร ผู้ที่กินเข้าไปจะลืมบ้านเกิด ลืมหน้าที่ และไม่ต้องการเดินทางต่อ

โอดิสเซียสต้องใช้กำลังพาลูกเรือกลับขึ้นเรือ เพื่อไม่ให้ทุกคนติดอยู่ในดินแดนแห่งความหลงลืมตลอดกาล

2. ยักษ์ไซคลอปส์และโพลีฟีมัส (Polyphemus)

หนึ่งในตอนที่โด่งดังที่สุดคือการพบกับ โพลีฟีมัส ยักษ์ตาเดียว บุตรของเทพโพไซดอน เมื่อถูกจับขังในถ้ำ โอดิสเซียสใช้ไหวพริบหลอกยักษ์ว่าตนชื่อ "ไม่มีใคร" ก่อนทำให้ยักษ์เมาและแทงดวงตาจนบอด จากนั้นจึงพาลูกเรือหลบหนีโดยเกาะใต้ท้องแกะ

แม้จะหนีรอดได้ แต่โอดิสเซียสกลับตะโกนบอกชื่อจริงของตน ทำให้โพลีฟีมัสสาปแช่ง และเทพโพไซดอนเริ่มตามล้างแค้นเขาตลอดการเดินทาง

3. เทพแห่งสายลม ไอโอลัส (Aeolus)

เทพไอโอลัสมอบถุงหนังที่บรรจุลมพายุทั้งหมดไว้ เหลือเพียงลมที่ช่วยพัดเรือกลับบ้าน

แต่ลูกเรือเข้าใจผิด คิดว่าถุงนั้นเต็มไปด้วยสมบัติ จึงแอบเปิดออก ส่งผลให้พายุทั้งหมดหลุดออกมา พัดเรือย้อนกลับไปไกลจากจุดหมาย

4. แม่มดเซอร์ซี (Circe)

เซอร์ซีใช้เวทมนตร์เปลี่ยนลูกเรือของโอดิสเซียสให้กลายเป็นหมู

ด้วยความช่วยเหลือจากเทพเฮอร์มีส โอดิสเซียสสามารถต้านเวทมนตร์ของนางได้ และเจรจาจนลูกเรือกลับคืนร่างเดิม ก่อนพักอยู่กับเซอร์ซีนานถึงหนึ่งปี

5. การเดินทางสู่ยมโลก

เซอร์ซีแนะนำให้โอดิสเซียสเดินทางไปยังยมโลก เพื่อพบวิญญาณของนักพยากรณ์ ไทรีเซียส (Tiresias)

เขาได้รับคำเตือนถึงอันตรายที่กำลังรออยู่ รวมถึงข้อห้ามสำคัญที่หากฝ่าฝืน จะนำไปสู่หายนะ

6. เสียงเพลงของไซเรน (Sirens)

ไซเรนมีเสียงร้องอันไพเราะที่ล่อลวงนักเดินเรือให้แล่นเรือชนโขดหิน

โอดิสเซียสจึงสั่งให้ลูกเรืออุดหูด้วยขี้ผึ้ง ส่วนตัวเองให้มัดติดกับเสากระโดงเรือ เพื่อฟังเสียงนั้นโดยไม่สามารถทำร้ายตนเองได้

7. สกิลลาและแคริบดิส (Scylla and Charybdis)

เรือต้องผ่านช่องแคบที่มีสัตว์ประหลาดสองฝั่ง

• สกิลลา (Scylla) สัตว์ประหลาดหลายหัวที่จับลูกเรือกิน
• แคริบดิส (Charybdis) วังน้ำวนยักษ์ที่สามารถกลืนเรือทั้งลำ

โอดิสเซียสจำใจเลือกเส้นทางที่สูญเสียลูกเรือน้อยกว่า

8. วัวศักดิ์สิทธิ์ของเทพเฮลิออส

แม้ได้รับคำเตือนไม่ให้แตะต้องวัวศักดิ์สิทธิ์ แต่ลูกเรือที่หิวโหยกลับฆ่าวัวเพื่อกิน

เทพเจ้าจึงลงโทษด้วยพายุใหญ่ ทำให้ลูกเรือทั้งหมดเสียชีวิต เหลือเพียงโอดิสเซียสรอดชีวิตเพียงคนเดียว

9. เกาะของนางคาลิปโซ (Calypso)

โอดิสเซียสลอยมาติดเกาะของนางไม้คาลิปโซ ผู้ตกหลุมรักเขา

นางกักตัวเขาไว้นานถึง 7 ปี พร้อมเสนอความเป็นอมตะ หากยอมอยู่ด้วยตลอดไป

สุดท้าย เทพซูสมีคำสั่งให้นางปล่อยตัวโอดิสเซียส

10. การกลับสู่อิธากา

เมื่อกลับถึงบ้าน โอดิสเซียสปลอมตัวเป็นขอทาน เพราะมีเหล่าขุนนางจำนวนมากเข้ามาหมายแต่งงานกับเพเนโลพี โดยเชื่อว่าเขาเสียชีวิตแล้ว

เพเนโลพีประกาศให้ผู้ที่สามารถยิงธนูของโอดิสเซียสและยิงลูกธนูทะลุห่วงขวานหลายเล่มเรียงกันได้ จะเป็นผู้ชนะ

มีเพียงโอดิสเซียสเท่านั้นที่ทำได้ ก่อนเปิดเผยตัวตนและร่วมกับเทเลมาคัสกำจัดเหล่าผู้มาสู่ขอทั้งหมด จนนำความสงบกลับคืนสู่อาณาจักร

ตัวละครสำคัญในมหากาพย์โอดิสซีย์

• โอดิสเซียส (Odysseus) วีรบุรุษผู้เฉลียวฉลาด กษัตริย์แห่งอิธากา
• เพเนโลพี (Penelope) ภรรยาผู้ซื่อสัตย์ รอคอยสามีตลอด 20 ปี
• เทเลมาคัส (Telemachus) บุตรชายผู้เติบโตขึ้นระหว่างที่บิดาหายไป
• เทพีอธีนา (Athena) เทพีแห่งปัญญา ผู้คอยช่วยเหลือโอดิสเซียส
• เทพโพไซดอน (Poseidon) เทพแห่งท้องทะเล ผู้เป็นศัตรูของโอดิสเซียส
• ซูส (Zeus) ราชาแห่งเหล่าทวยเทพ ผู้ชี้ขาดชะตากรรมของมนุษย์