“มังสวิรัติ” ทางเลือกในเทศกาลกินเจ ช่วยระบบขับถ่าย-ต้านมะเร็งบางชนิด

ใกล้เทศกาลกินเจ 2566 ซึ่งตามปฎิทินจีนของทุกปี จะเริ่มต้นตั้งแต่วันขึ้น 1 ค่ำ ไปจนถึงขึ้น 9 ค่ำ เดือน 9  ซึ่งในปีนี้จะตรงกับวันที่ 15 - 23 ตุลาคม 2566 ซึ่งบางคนไม่อยากรับประทานอาหารเจที่อาจจะไม่ถูกปากหรือไม่อยากกินแป้งมากเกินไป ถึงแม้จะในปัจจุบันจะมีอาหารแปรรูปและตัวเลือกในการกินเจมากขึ้นแต่อีกทางเลือกหนึ่งคือการทานมังสวิรัติ ซึ่งการกินมังสวิรัติมีหลายชนิดให้เลือกตามความเคร่งอีกทั้งยังดีต่อสุขภาพหากกินให้เหมาะสมกับร่างกายของตนเอง

อาหารมังสวิรัติคืออะไร?

มังสวิรัติ (Vegetarian) มาจากคำว่า "มังสะ" แปลว่า เนื้อสัตว์ และคำว่า "วิรัติ" แปลว่า การงดเว้น มังสวิรัติจึงแปลตรงตัวได้ว่า การงดเว้นเนื้อสัตว์ ซึ่งอาหารมังสวิรัติมีหลายรูปแบบ

• มังสวิรัติบริสุทธิ์ (Vegan) คือ การงดเนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ทุกชนิด กินเฉพาะผัก ผลไม้ และผลิตภัณฑ์จากพืชเท่านั้น นอกจากการกินแล้ว ผู้กินมังสวิรัติบริสุทธิ์ยังไม่ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ได้มาจากสัตว์ทั้งทางตรงและอ้อม เช่น เสื้อผ้า เครื่องสำอาง ด้วยความเชื่อเรื่องการไม่เบียดเบียนสัตว์
• มังสวิรัติพืชสด (Raw Vegan) คือ การงดเนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์จากสัตว์ทุกชนิด กินเฉพาะผักและผลไม้สดๆ โดยไม่ผ่านความร้อน เพื่อให้ได้คุณค่าทางอาหารอย่างเต็มเปี่ยม
• มังสวิรัติ (Vegetarian) คือ การงดเนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์อาหารจากสัตว์ทุกชนิด กินเฉพาะผัก ผลไม้ และผลิตภัณฑ์จากพืชเท่านั้น แต่จะไม่เคร่งครัดเรื่องการใช้ผลิตภัณฑ์อื่นๆ จากสัตว์
• มังสวิรัติแบบแมคโครไบโอติก (Macrobiotic Diet) คือ การงดเนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์อาหารจากเนื้อสัตว์ เน้นการกินธัญพืชต่างๆ และเนื้อปลา ยึดหลักการกินอาหารตามความเชื่อที่เน้นความเป็นธรรมชาติและการรักษาสมดุลของหยินหยาง
• มังสวิรัตินม-ไข่ (Lacto-Ovo Vegetarian) คือ การงดเนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ แต่สามารถกินผลิตภัณฑ์จากนมและไข่ได้
• มังสวิรัติไข่ (Ovo Vegetarian) คือ การงดเนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ แต่สามารถกินไข่ได้
• มังสวิรัตินม (Lacto Vegetarian) คือ การงดเนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ แต่สามารถกินนมและผลิตภัณฑ์จากนมได้
• มังสวิรัติผลไม้ (Fruitarian) คือ การกินเฉพาะผลไม้ ผักจำพวกผลไม้ (มะเขือเทศ) ถั่ว และธัญพืช
• มังสวิรัติแบบเจ (J-Chinese Vegetarian) คือ การงดเนื้อสัตว์ ผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ และพืชฉุน 5 ชนิด

สรุปความแตกต่างระหว่างอาการเจและมังสวิรัติ

มังสวิรัติและอาหารเจจะงดบริโภคเนื้อสัตว์ และผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ (อื่นๆ ตามแต่ประเภท) เหมือนกัน แต่มังสวิรัติจะสามารถนำผักทุกชนิดมาปรุงได้ ในขณะที่อาหารเจ (ซึ่งจัดเป็นรูปแบบหนึ่งของมังสวิรัติได้เช่นกัน) ต้องมีการปรุงอาหารอย่างเข้มงวดกว่า งดอาหารรสจัด งดผักฉุน 5 ประเภท กระเทียม หัวหอม หลักเกียว กุยช่าย และใบยาสูบ รวมถึงรักษาศีลให้จิตใจบริสุทธิ์อีกด้วย

แนะสารอาหารทดแทนช่วง“กินเจ”เลือกซื้ออาหารสำเร็จรูปได้บุญพ่วงสุขภาพ

ประโยชน์ของการกินมังสวิรัติ

จากการกินอาหารมังสวิรัติ จะเน้นที่การกินพืชผักผลไม้หรืออาหารประเภทต่างๆที่ไม่มีไขมันอิ่มตัว และคอเลสเตอรอลต่ า จึงมีความเชื่อว่าอาหารมังสวิรัติน่าจะมีคุณค่าทางโภชนาการสูง การกินมังสวิรัติจึงอาจช่วย เสริมสร้างสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง โดยสารอาหารที่ได้รับจากการกินมังสวิรัติ

ข้อดีของการกินมังสวิรัติ

• ช่วยให้ระบบขับถ่ายและการย่อยเป็นปกติลดอาการท้องผูก ลดปริมาณไขมันที่ได้รับ ไม่มีสารพิษตกค้างอยู่ภายในร่างกาย จากไฟเบอร์ของผักและผลไม้
• ได้รับสารอาหารต่างๆที่มีประโยชน์เช่น วิตามินซี วิตามินดี โฟเลท แคโรทีนอยด์ ป้องกันความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจ โรคมะเร็ง
• ช่วยให้อวัยวะต่างๆภายในร่างกาย เช่น หัวใจ ไต ม้าม ตับ ปอด ลำไส้ใหญ่ ลำไส้เล็ก กระเพาะปัสสาวะกระเพราะอาหาร และถุงน้ำดี ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• ร่างกายสามารถต้านสารพิษต่างๆได้มากกว่าคนทั่วไป โรคที่รุนแรงหรือเรื้อรังลดลง เช่น โรคมะเร็งโรคหัวใจ ความดันโลหิต โรคไต ฯลฯ ช่วยในการชะลอการเกิดริ้วรอย ผิวพรรณสดใส

ข้อควรระวังในการกินมังสวิรัติ

• การกินมังสวิรัติชนิดเคร่งครัด จะมีโอกาสทำให้ได้รับโปรตีนไม่เพียงพอมากกว่าการกินมังสวิรัติแบบกินไข่เพราะในไข่ไก่มีสารอาหารโปรตีนที่มีคุณภาพดี มีเหล็กและวิตามินเอ ซึ่งจำเป็นต่อการเจริญเติบโตของร่างกายและสมอง เมื่อกับโปรตีนที่มาจากถั่วและธัญพืช
• อาจขาดสารอาหาร เช่น วิตามินบี 12 ซึ่งมีในเนื้อสัตว์ นม วิตามินดีจาก ไข่แดง ปลา และวิตามินบี 2 ซึ่งมีในเนื้อสัตว์และนม แม้ว่าจะมีในผักใบเขียวแต่อาจจะกินได้ในปริมาณที่ไม่เพียงพอ
• อาจทำให้ได้รับแคลเซียมที่ไม่เพียงพอ ท าให้เสี่ยงต่อภาวะกระดูกหักได้ง่าย
• เด็ก หญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตร ที่ต้องการกินมังสวิรัติ ควรกินมังสวิรัติแบบกินไข่ เพื่อป้องกันปัญหาการขาดสารอาหาร

กินอาหารมังสวิรัติอย่างไรให้สุขภาพดี

อาหารมังสวิรัติจะเน้นการกินผัก ผลไม้ และหลีกเลี่ยงการรับประทานเนื้อสัตว์ใหญ่ทั้งหลาย ซึ่งอาจเป็นผลดีต่อการบำรุงสุขภาพ จากการได้รับแร่ธาตุและวิตามินที่สำคัญในอาหารเหล่านั้น และสารอาหารบางประเภท เช่น โปรตีนจากเนื้อสัตว์ ก็สามารถทดแทนได้ด้วยโปรตีนจากพืช อย่างไรก็ตามอาหารมังสวิรัติบางชนิดอาจอุดมไปด้วยแป้ง ไขมัน และมีพลังงานสูง และอาจไม่ได้มีปริมาณอาหารที่สำคัญที่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย ผู้บริโภคมังสวิรัติจึงควรระมัดระวังในการเลือกกินอาหารแต่ละชนิดด้วย เช่น ควรศึกษาข้อมูลทางโภชนาการให้ดีก่อนเลือกกินอาหารมังสวิรัติแต่ละชนิด หรือศึกษาข้อมูลทางโภชนาการและสารอาหารที่ได้จากฉลากบรรจุภัณฑ์ โดยควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีรสหวานหรือมีไขมันสูง เลือกกินอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการเพียงพอ เช่น วิตามินบี 12 ที่ไม่สามารถได้จากการบริโภคพืชผักผลไม้ แต่สามารถพบได้ในปริมาณเล็กน้อยในเนื้อปลาบางชนิด ไข่ นม และผลิตภัณฑ์ที่ท าจากนม ดังนั้นอาจกินอาหารประเภทธัญพืช เพื่อทดแทนสารอาหารประเภทวิตามินบี 12 สำหรับผู้กินอาหารมังสวิรัติแบบดื่มนมนม ควรเลือกดื่มนมพร่องมันเนย หรือขาดมันเนยเป็นต้น

ขอบคุณข้อมูลจาก : กองหอสมุดและศูนย์สารสนเทศวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีและกรมอนามัย

ภาพจาก: shutterstock

เจกับมังสวิรัติ ต่างกันอย่างไร เช็กกินแบบไหนที่เข้ากับเรา

สดชื่นได้ไม่ต้องอด! 5 ผลไม้ มีฤทธิล้างพิษ เตรียมล้างท้องก่อนกินเจ