รู้จักภาวะ High Place Phenomenon ยืนที่สูงแล้วอยากกระโดดลงไป

เผยแพร่: 28 ก.ย. 2565 กดเพิ่ม PPTV เป็นสื่อโปรดบน Google

ภาวะอยากกระโดดลงจากที่สูงแต่ไม่ใช่อยากฆ่าตัวตาย กลไกปกป้องตัวเองอัตโนมัติด้วยความกลัว High Place Phenomenon

เคยเป็นไหม ขึ้นไปยืนบนที่สูง อย่างตึก อาคาร ออฟฟิศ คอนโด และมองลงมา ในหัวมีแวบนึงที่อยากกระโดดลงไป เพราะอยากรู้ความรู้สึกของมัน ทั้งๆที่ไม่ได้เป็นซึมเศร้าหรือมีอาการอยากฆ่าตัวตายคือ ภาวะ High Place Phenomenon หรือ ภาวะปรากฏการณ์สถานที่สูง เป็นคำที่มีในภาษาฝรั่งเศสมาก่อนในคำว่า L'Appel Du Vide หรือ การเรียกร้องของความว่างเปล่า คือปรากฎการณ์ที่บางคนเกิดความรู้สึกขณะไปยืนตรงที่สูง

แล้วเกิดความคิดคล้ายๆว่าเหมือนอยากจะกระโดดลงไป ทั้งๆที่ไม่ได้คิดจะฆ่าตัวตาย นอกจากนี้ยังมีคนเชื่อมโยงกับความรู้สึกแบบเดียวกันขณะไปยืนรอรถไฟฟ้า รอรถไฟ รอเรือ หรืออยู่ตรงจุดที่เสี่ยงอันตราย คือไม่ได้อยากที่จะตายแต่อยากรับรู้ถึงความรู้สึก ณ.ช่วงเวลานั้น ซึ่มเป็นความคิดเพียงแวบนึงเท่านั้น ก่อนที่สมองจะสั่งการ “ไม่ได้นะ” นั้นคือกลไกการปกป้องร่างกายของตนเองตามธรรมชาติ

นักจิตวิทยาคลินิกแห่งมหาวิทยาลัยนอเทรอดาม ผู้เชี่ยวชาญด้านพฤติกรรมฆ่าตัวตาย ได้ทำการวิจัยในผู้คนกว่า 431 พบว่าครึ่งหนึ่งเคยประสบกับความอยากที่จะกระโดดอย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิต แม้ว่าพวกเขาจะไม่เคยคิดที่จะฆ่าตัวตายก็ตาม

ในปี 2011 เมื่อบทความที่ชื่อว่า Journal of Affective Disorders งานวิจัยของเจนนิเฟอร์ แฮมีส นักศึกษาปริญญาเอกด้านจิตวิทยาพร้อมด้วยทีมงานภาควิชาจิตวิทยาของมหาวิทยาลัยฟลอริดา ซึ่งศึกษาเกี่ยวกับแรงกระตุ้นประหลาดที่ทำให้คนเราอยากกระโดดลงจากที่สูงทั้งที่ไม่ได้รู้สึกอยากตาย โดยผลจากการค้นค้าพบว่า มีคนประมาณ 30% ที่ทำแบบสอบถามเคยมีอาการ High-place phenomenon อย่างน้อยครั้งหนึ่ง

เทคนิคหาสติเมื่อเกิดทุกข์ บริหารความโกรธด้วย“จิตวิทยาแนวพุทธ”

ปรากฎการณ์นี้มีคนพยายามอธิบายด้วยหลายทฤษฎี

Intrusive thought ซึ่งเป็นความคิดแปลกๆที่เกิดขึ้นวนไปวนมาในสมอง ไปจัดอยู่ในกลุ่มของความย้ำคิดย้ำทำ
จากนั้นดันหยุดคิดไม่ได้ บางคนพอหยุดคิดไม่ได้ เกิดความกลัวและสับสนว่าตนเองคิดอะไรอยู่ เกิดอะไรขึ้น กลุ่มนี้พบในกลุ่ม"ย้ำคิดย้ำทำ"
Urge to live เป็นแนวคิดที่มีที่มาจากงานวิจัยปี 2012 โดยบอกว่าเป็นหนึ่งในกระบวนการป้องกันตัวของร่างกายเวลาไปอยู่ในที่เสี่ยงและทำให้เรารู้สึกตะกี้อยากกระโดดลงไป แต่ยังดีห้ามใจได้ทันทั้งที่จริงๆคือเราไม่ได้ห้ามใจได้ทัน แต่เราถอยของเราเองโดยไม่รู้ตัวแล้วหาเหตุผลมารองรับ และจริงๆไม่ได้เป็นความรู้สึกอยากตาย หากแต่เป็นความไม่อยากตายพบในกลุ่มคนที่มี"ความวิตกกังวลสูง"

ทั้งนี้สรุปคือ High Place Phenomenon คือสภาวะปกป้องตัวเอง ซึ่งบางทีดูเป็นอาการที่เกิดขึ้นมาอย่างไม่มีเหตุผล แต่กลไกในร่างกายที่กระตุ้นความกลัวนั้นเป็นสิ่งจำเป็น เพราะถ้าเมื่อใดที่เราไม่ได้รู้สึกกลัวอีกต่อไปเราอาจจะกระโดดลงไปจริง ๆก็ได้ ดังนั้นขอให้มีสติ นึกไว้เสมอว่าอาการนี้เป็นแค่เพียงกระบวนการหนึ่งของสมองเท่านั้น เราไม่ได้ต้องการกระโดดลงไปเอง ถ้าหากมีอาการ อยากฆ่าตัวตายร่วมด้วยให้ไปหาจิตแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยโดยเร็ว