อารมณ์แปรปรวน 1 ในสัญญาณ “ความผิดปกติบุคลิกภาพแบบก้ำกึ่ง”

ความผิดปกติบุคลิกภาพแบบก้ำกึ่ง (Borderline Personality Disorder) หนึ่งในกลุ่มอาการของความผิดปกติทางบุคลิกภาพ ซึ่งมีแนวโน้มที่จะพบได้มากกว่าในกลุ่มที่มักแสดงพฤติกรรมแปลกประหลาด และกลุ่มที่มีความวิตกกังวลสูง ส่งผลต่อการพัฒนาความสัมพันธ์กับบุคคลรอบตัวเป็นอย่างมาก โดยสาเหตุของความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบก้ำกึ่งยังไม่สามารถพิสูจน์ได้อย่างแน่ชัด แต่มีการให้น้ำหนักกับปัจจัยสำคัญ 2 ประการ

Freepik/ freepik

• ปัจจัยทางชีวภาพ

พันธุกรรม ที่ทำให้คนที่สมาชิกครอบครัวมีประวัติเกี่ยวข้องนั้นมีแนวโน้มที่จะมีความผิดปกติทางบุคลิกภาพได้มากกว่า หรือความผิดปกติของร่างกายโดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงของสารเคมีในสมองที่ขาดความสมดุลและทำให้เกิดความบกพร่องในการควบคุมอารมณ์

• ปัจจัยสภาพแวดล้อม

พื้นฐานทางครอบครัวและวิธีการเลี้ยงดูถือเป็นปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการกำหนดบุคลิกภาพเป็นอย่างมาก ตลอดจนถูกทำร้ายหรือถูกล่วงละเมิดทางเพศ จนจมอยู่กับความเครียดมายาวนานนั้นมีความเสี่ยงได้

สิ่งที่บ่งบอกถึงการมีความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบก้ำกึ่งซึ่งอยู่ในข่ายของอาการป่วยทางจิต สังเกตได้จากบุคลิกภาพที่เปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ควบคุมได้ยากหรืออยู่เหนือการควบคุม โดยผู้ประสบปัญหามักไม่รู้ตัวหรือนึกไม่ถึงว่าเป็นปัญหา

ลักษณะพฤติกรรมการเสี่ยง

• อารมณ์แปรปรวนไม่คงที่ ทำให้ความรู้สึกที่มีต่อตัวเองและผู้อื่นกลับไปกลับมาและเปลี่ยนแปลงไปได้อย่างรวดเร็ว
• กลัวการถูกทอดทิ้ง จึงทำให้มีความรู้สึกอ้างว้างและโดดเดี่ยวมากเป็นพิเศษ
• รู้สึกขาดความไว้วางใจต่อผู้อื่น มองเห็นตัวเองเป็นส่วนเกิน
• อารมณ์รุนแรงและไม่สามารถควบคุมตัวเองได้ ทำให้หุนหันพลันแล่นและขาดการยับยั้งชั่งใจในการปฏิบัติตัวต่อผู้อื่น เมื่อรู้สึกโกรธจึงใช้คำพูดที่รุนแรงและหยาบคาย หรืออาจใช้กำลังทำร้ายทำร้ายผู้อื่นเป็นประจำ
• หลุดจากโลกความเป็นจริง มักยึดถือเอาตามความรู้สึกนึกคิดของตัวเองเป็นหลัก
• หาโอกาสทำร้ายตัวเองหรือคิดสั้นและพยายามฆ่าตัวตายอยู่บ่อยครั้ง เพื่อเรียกร้องความสนใจจากคนรัก

ความผิดปกติดังกล่าวอาจแสดงออกมากน้อยแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ทำให้หลายคนไม่รู้ตัวเลยแม้แต่น้อยว่าตัวเองมีพฤติกรรมที่แสดงถึงความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบก้ำกึ่งนี้จนกว่าจะส่งผลต่อความสามารถในการใช้ชีวิตตามปกติอย่างหนักหน่วงและมีความรุนแรงไปจนถึงมีความรู้สึกว่างเปล่าจนอยากฆ่าตัวตาย บุคคลใกล้ชิดจึงจำเป็นต้องเข้ามาเป็นส่วนสำคัญในการหมั่นสังเกตและพิจารณาความเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมการแสดงออก รวมทั้งอาการเจ็บป่วยทางร่างกายและจิตใจของคนที่เรารักอยู่เสมอ

บุคลิกภาพ HSP อ่อนไหวง่าย สัมผัสไว ความคิดสร้างสรรค์สูง

วิธีเยียวยารักษา

• มอบความรักและความเข้าใจ รวมทั้งแสดงออกให้รับรู้ว่าพร้อมจะอยู่เคียงข้างและไม่ทอดทิ้งกันจะช่วยสร้างกำลังใจในการฟื้นฟูได้ดีขึ้น
• มุ่งเน้นไปที่วิธีการพูดคุยเพื่อสร้างความเข้าใจซึ่งกันและกัน ประกอบกับการเรียนรู้วิธีการจัดการอารมณ์และความรู้สึกอย่างค่อยเป็นค่อยไป
• แนะนำการฝึกฝนสำรวจตรวจสอบตัวเองและการเอาใจเขามาใส่ใจเราอยู่เสมอ ซึ่งจะช่วยให้เกิดการทบทวนและทอดเวลาให้มีความยั้งคิดด้วยความรอบคอบก่อนที่แสดงพฤติกรรมใดๆต่อผู้อื่น
• นอกจากการพูดคุยกับผู้อื่นแล้ว ยังสามารถแนะนำผู้ที่มีปัญหาให้ใช้เวลาพูดคุยในใจกับตัวเองบ้างในบางครั้ง โดยมุ่งเตือนสติก่อนลงมือทำสิ่งต่างๆ รวมถึงรู้จักปลอบโยนจิตใจตัวเองโดยพยายามนึกถึงแต่สิ่งที่ดี
• ช่วยตั้งเป้าหมายที่เป็นไปได้ในการดำเนินชีวิตด้านต่างๆ เพื่อให้ผู้ที่มีปัญหาบุคลิกภาพได้มีสมาธิและความตั้งใจจดจ่ออยู่กับสิ่งที่ทำจนบรรลุเป้าหมายในแต่ละขั้นตอน ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างความรู้สึกที่มั่นคงให้เพิ่มขึ้นได้

พฤติกรรมการแสดงออกที่ไม่เหมาะสมของผู้ที่มีความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบก้ำกึ่งโดยมากเกิดจากจิตใจที่ไม่มั่นคงในความคาดหวังที่มีต่อบุคคลรอบตัว จึงช่วยเยียวยาได้ด้วยความรัก ความเข้าใจและความปรารถนาดีที่นับเป็นยาที่ดีที่สุด

ขอบคุณข้อมูลจาก : กรมสุขภาพจิต

“เด็กดื้อ”ตามวัยหรือเข้าข่ายพฤติกรรมดื้อต่อต้านควรพบจิตแพทย์

ชนิดโรควิตกกังวลวัยทำงาน เสี่ยงภาวะซึมเศร้า ส่งผลต่อสภาพร่างกาย