หมอเทียบปัญหา "ฝีดาษลิง-โควิด" มีโอกาสเป็น "การระบาดทั่วโลก" ใหญ่พอกัน

ศ.นพ.มานพ พิทักษ์ภากร หัวหน้าศูนย์วิจัยการแพทย์แม่นยำ คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล โพสต์ข้อความเกี่ยวกับโรคฝีดาษลิงมีปัญหาหลายอย่างคล้ายกับโควิด-19 เมื่อ 2 ปีก่อน ผ่านทวิตเตอร์ manopsi ระบุข้อความว่า

ปัญหา monkeypox มีหลายอย่างคล้าย COVID เมื่อ 2 ปีก่อนทำให้มีโอกาสกลายเป็น pandemic ใหญ่พอกัน ด้วยเหตุผลดังนี้

1. Poxvirus เป็นไวรัสโลกลืมเพราะไวรัสก่อโรค smallpox สาปสูญไปหลายสิบปีแล้ว เหมือน Coronavirus เดิม 6 ตัวที่ 4 ตัวแรกก่อโรคหวัดธรรมดา ส่วน SARS และ MERS ก็หยุดระบาด

2. เนื่องจาก smallpox หมดไปแล้วทำให้ไม่มีใครสนใจทำและให้ทุนทำวิจัยไวรัสกลุ่มนี้ แม้ monkeypox จะระบาดล่าสุดเมื่อ 5 ปีก่อนแต่ก็เป็นวงแคบ ๆ ในไนจีเรีย เรารู้จักไวรัสนี้มา 40 ปีแต่ไม่รู้เลยว่ามีสัตว์กี่ชนิดเป็น host, ไวรัสแพร่ยังไง, ปลูกฝีกันได้ดีแค่ไหน และไม่มียาต้านไวรัสกลุ่มนี้

3. Monkeypox เริ่มระบาดจากประเทศกำลังพัฒนา ทำให้ประเทศตะวันตกไม่สนใจติดตามการระบาด ไม่มีแลปตรวจเชื้อที่แพร่หลายในพื้นที่ระบาด คนติดเชื้อมีระยะฟักตัวนาน (คล้าย COVID ที่คนเกือบครึ่งติดแบบไม่มีอาการ) กว่าจะรู้ว่ามีคนติดในประเทศตัวเองก็แพร่เชื้อระบาดไปเยอะแล้ว

4. แม้เชื่อว่า monkeypox ส่วนใหญ่ติดต่อทางสัมผัส แต่มีความเป็นไปได้ว่าเชื้อติดต่อได้ทาง droplet และ airborne คล้าย COVID ด้วย เราไม่รู้เลยว่าวิธีใดเป็นวิธีแพร่ระบาดหลัก ถ้าเป็นการสัมผัสก็เบาใจหน่อย แต่ถ้าเป็นอย่างหลัง (หรือเชื้อเริ่มเปลี่ยนพฤติกรรม/วิธีการระบาด) นี่จะแย่มาก

5. ปัจจุบันไม่มียาต้านไวรัส monkeypox จึงทำได้แค่รักษาตามอาการ แม้เชื่อว่าคนติดเชื้อส่วนใหญ่ลงท้ายจะหายเองแต่ระหว่างผื่นตุ่มหนองขึ้นคงจะทรมานมากพอดู และมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ อัตราตายก็ไม่ใช่เล่น การระบาดใน Congo basin อัตราตาย 10.6%

6. วิธีป้องกันที่ดีสุดในตอนนี้มีแค่การปลูกฝีสำหรับ smallpox ข้อมูลเก่า (40 ปีก่อน) พบว่าป้องกัน monkeypox ได้ ~85% แต่ประชาชนส่วนใหญ่ในโลกนี้ไม่เคยปลูกฝี แถม smallpox vaccine แทบไม่มีการผลิตและสำรองไว้เพราะโรคสาปสูญไปแล้ว จะผลิตเพิ่มต้องใช้เวลา

7. ยาใช้รักษา monkeypox ปัจจุบันคือยาที่ใช้รักษา smallpox คือ Tecovirimat และ Brincidofovir แต่ยาสองตัวนี้ได้รับการทดสอบว่าได้ผลต่อ smallpox เฉพาะในห้องทดลองและสัตว์ทดลองและได้รับอนุมัติใน US ซึ่งผลิตและสำรองไว้สำหรับ bio-defense ด้านความมั่นคงรับมือ bio-weapon ไม่มีขาย

คงต้องติดตามสถานการณ์กันไปครับ หวังว่าการที่ WHO ประกาศให้ monkeypox เป็น PHEIC ในระดับเดียวกับ COVID จะช่วยเร่งให้มีการค้นคว้ายา วัคซีน วิธีตรวจ และเร่งกระบวนการเฝ้าระวัง เพิ่มการสนับสนุนการวิจัยเชื้อนี้มากขึ้นในอนาคต

ผลวิจัยชี้ "ลองโควิด (Long COVID)" เพิ่มเสี่ยงความต้องการทางเพศลดลง

รู้จัก “HIV” มีอาการ-ติดต่ออย่างไร ทำไมไม่ควรนำมาเทียบ “ฝีดาษลิง”