รวันดาในวันที่พ้นผ่านสงครามล้างเผ่าพันธุ์ ตอนที่ 2

สมานฉันท์ในรวันดาเริ่มขึ้นได้ด้วยเจตจำนงทางการเมืองของผู้ชนะสงครามกลางเมืองในครั้งนั้น ผู้นำกองกลุ่มแนวร่วมผู้รักชาติรวันดา พอล คากาเม ซึ่งเป็นทุซซี่ ประกาศยุติการล้างแค้นหลังจากเอาชนะระบอบการปกครองของฮูตู จากนั้นก็เริ่มการฟื้นฟูประเทศและกระบวนการสมานฉันท์ 

สมานฉันท์เป็นคำที่กินความหมายกว้างขวางและลึกซึ้ง สิ่งหนึ่งที่สำคัญคือการนำตัวคนผิดมาลงโทษตามกฎหมาย  แต่ก็ไม่ใช่เรื่องง่าย ประเมินกันว่ามีคนประมาณหนึ่งล้านคนที่มีส่วนพัวพันในการฆ่าและต้องเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม

ที่ยากกว่าการหาคุกใส่คนผิดคือ การดำเนินชีวิตต่อหลังจากนั้น คุณจะใช้ชีวิตร่วมกับเพื่อนบ้านที่เคยฆ่าครอบครัวคุณอย่างไร คนที่ออกจากคุกมาจะเผชิญหน้ากับสังคมอย่างไร

คำตอบบางส่วนอยู่ที่นี่  หมู่บ้านสมานฉันท์แห่งนี้เป็นตัวอย่างของการนำคนที่เคยขัดแย้งกันกลับมาอยู่ด้วยกัน อิฐทุกก้อนของบ้านทุกหลังถูกสร้างโดยคู่ขัดแย้งอย่างฮูตูและทุซซี่ เริ่มตั้งแต่การปั้นดิน  เผาอิฐ  ไปจนถึงสร้างบ้านจนเสร็จพร้อมเข้าอยู่อาศัย

บ้านทุกหลังที่สร้างขึ้นด้วยสองมือของคนที่เคยเข่นฆ่ากันเป็นมากกว่าที่อยู่อาศัย กว่า 2 ปีที่ช่วยกันสร้างบ้าน เป็น 2 ปีที่มีพื้นที่การพูดคุย ระบายความคับแค้น ความกลัว อย่างเงียบๆ ช้าๆ ความระแวงและความเกลียดชังเริ่มคลายตัวลง

สำหรับนักโทษในคดีฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ที่พ้นโทษออกมาแล้ว  ส่วนใหญ่ไม่มีที่ไป  หมู่บ้านสมานฉันท์กลายเป็นสถานที่ให้คนที่พ้นโทษเหล่านั้นได้มีที่อยู่อาศัยมีที่ทำมาหากิน  ในสังคมรวันดา  ความมั่งคั่งนั้นวัดกันที่จำนวนของวัว  ใครมีวัวในครอบครองจำนวนมากคนนั้นคือคนร่ำรวย จำนวนวัวนี้เองที่เคยถูกใช้เป็นเครื่องแบ่งชนชั้นและฐานะระหว่างฮูตูและทุซซี่ 

ในสังคมใหม่ที่กำลังพยายามสร้างกัน วัวเป็นสิ่งที่ทุกคนช่วยกันดูแล ผลผลิตและรายได้จากวัวถูกนำเข้าสหกรณ์เพื่อใช้เป็นเงินทุนหมุนเวียนสำหรับสมาชิกเพื่อลดความเหลื่อมล้ำและการแบ่งแยกนำมาซึ่งความรุนแรงและล่มสลายของรวันดา