สัญญาณเตือน "ปอดอักเสบ" แนะช่วงอายุที่ควรฉีดวัคซีนป้องกัน

เนื่องจากลมที่พัดมีกำลังอ่อนลง มีส่วนให้ประชาชนบางส่วนที่มีความไวต่ออากาศที่เปลี่ยนแปลงหรือเป็นภูมิแพ้อยู่เดิมมีอาการกำเริบได้ง่ายขึ้น บางครั้งอาจเกิดการอักเสบ ติดเชื้อในบริเวณทางเดินหายใจ จนเกิดภาวะปอดบวมลุกลามกระจายสู่การติดเชื้อในเยื้อหุ้มสมองและกระแสเลือดอันเป็นเหตุเสียชีวิตก่อนวัยอันควรได้

โรคปอดบวมหรือโรคปอดอักเสบนั้น มักพบในเด็กและผู้สูงอายุ เนื่องจากระบบทางเดินหายใจของ 2 ช่วงวัยนี้อ่อนแอกว่าประชากรวัยอื่น ๆ 

ปอดอักเสบเกิดจากการติดเชื้อของไวรัสและแบคทีเรียในระบบทางเดินหายใจ ทำให้ระบบการแลกเปลี่ยนก๊าซของร่างกายทำงานได้แย่ลงจนเป็นเหตุให้เสียชีวิตจากการหายใจล้มเหลว

ผู้ป่วยปอดบวมมักมีอาการนำที่สำคัญ 3 อย่าง คือ
1. ไข้ เหงื่อออก หนาวสั่น ระยะเฉียบพลัน
2. ไอ มีเสมหะ
3. หายใจเหนื่อย หายใจเร็ว และหอบ

อย่างไรก็ดีด้วยเทคโนโลยีการแพทย์ที่ก้าวหน้ามากขึ้น ทำให้ในปัจจุบันภาวะปอดบวมหรือปอดอักเสบนั้น สามารถป้องกันได้ด้วยการฉีดวัคซีนที่เรียกสั้น ๆ ว่า "วัคซีนปอดอักเสบ" หรือ Prevnar13 และ Pneumo23 วัคซีนปอดอักเสบเป็นวัคซีนที่ใช้สำหรับป้องกันการติดเชื้อในปอดตั้งแต่ระยะต้นของโรค โดยตัววัคซีนจะไปกระตุ้นภูมิคุ้มกันของร่างกายให้สร้างแอนติบอดีที่เฉพาะเจาะจงต่อเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัส อันเป็นสาเหตุของโรค ซึ่งจะช่วยป้องกันตั้งแต่ก่อนการติดเชื้อคล้ายกับเรามีเกราะป้องกันร่างกายก่อนรับเชื้อนั่นเอง 

วิธีป้องกันภาวะปอดบวมหรือปอดอักเสบที่ดีที่สุดในผู้สูงอายุคือการได้รับวัคซีนป้องกันปอดอักเสบ ในปัจจุบันวัคซีนป้องกันปอดอักเสบได้รับความนิยมมากที่สุดมี 2 ชนิด คือ

1. PVC หรือ Prevnar13 (PCV13) ซึ่งครอบคลุม ป้องกันการติดเชื้อ Pneumococcus 13 สายพันธุ์ วัคซีนชนิดนี้เหมาะสำหรับเด็กแรกเกิด ผู้ที่มีโรคประจำตัว และผู้ที่มีระบบภูมิคุ้มกันร่างกายบกพร่อง โดยปกติจะฉีด 4 ครั้ง เมื่ออายุ 2, 4, 6 และ 12-15 เดือน และฉีดเข็มกระตุ้นเมื่ออายุ 4-6 ปี และฉีดวัคซีน PCV23 จำนวน 1 ครั้ง เมื่ออายุมากกว่า 2 ปีขึ้นไป และฉีดเข็มกระตุ้นอีกครั้งเมื่ออายุ 65 ปี 
2. PPSV หรือ Pneumo23 (PCV23) ครอบคลุมการป้องกันเชื้อ Pneumococcus 23 สายพันธุ์ วัคซีนชนิดนี้เหมาะสำหรับผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัว และต้องรับประทานยาประจำ โดยเป็นวัคซีนที่ฉีดเพียงครั้งเดียว

อย่างไรก็ดีการฉีดวัคซีนป้องกันภาวะปอดบวม อาจพิจารณาฉีดในผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรค เช่น ผู้ที่ทำงานในสถานพยาบาล หรือผู้ที่เคยเป็นโรคปอดมาก่อนโดยไม่จำเป็นต้องอายุมากกว่า 65 ปี โดยการฉีดวัคซีนควรฉีดทั้ง 2 ชนิด จะฉีด PCV13 ก่อน หลังจากนั้นอีก 8 สัปดาห์จึงจะฉีด PPSV23 ตามมา ซึ่งจะสามารถป้องกันเชื้อ Pneumococcus ได้ครบและนานอย่างน้อย 5 ปี จะเห็นได้ว่าวัคซีนป้องกันปอดบวมเป็นวัคซีนที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันสูง แต่ก็ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องฉีดวัคซีนเสมอไป เช่น ผู้ที่อายุ 18 - 50 ปี และมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงดี และผู้ที่แพ้ส่วนประกอบในวัคซีนอาจไม่จำเป็นต้องรับวัคซีนก็ได้ ดังนั้นควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมและวางแผนการฉีดวัคซีนก่อนเสมอ 

ขอบคุณข้อมูลจาก Happy Health by BDMS