สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ เปิดเผยว่า ภาวะสังคมไทยไตรมาสสอง 2569 ด้านสุขภาพพบว่า ผู้ป่วยด้วยโรคเฝ้าระวังในไตรมาสสอง ปี 2569 ลดลงจากช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่ยังคงอยู่ในกลุ่มโรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ โรคปอดอักเสบ และโรคไข้หวัดใหญ่ ทั้งนี้ มีประเด็นที่ควรให้ความสำคัญ คือ ภาวะหยุดหายใจขณะนอนหลับจากการอุดกั้น โรคไขมันพอกตับที่สัมพันธ์กับภาวะเมตาบอลิซึม และภาวะน้ำหนักเกินในเด็ก
ไตรมาสสอง ปี 2569 จำนวนผู้ป่วยโรคเฝ้าระวังโดยรวมลดลงร้อยละ 45.8 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของ 2568 จาก 258,105 ราย เหลือ 139,869 ราย โดยมีจำนวนผู้ป่วยลดลงเกือบทุกกลุ่มโรค ยกเว้นโรคฉี่หนู โรคอหิวาตกโรค โรคไข้กาฬหลังแอ่น และโรคพิษสุนัขบ้า ที่มีจำนวนผู้ป่วยเพิ่มขึ้นเล็กน้อย ทั้งนี้ ผู้ป่วยส่วนใหญ่ยังคงอยู่ในกลุ่มโรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ โรคปอดอักเสบ จำนวน 77,596 ราย และโรคไข้หวัดใหญ่ จำนวน 43,448 ราย
สถานการณ์ด้านสุขภาพจิตของคนไทย
จากข้อมูลการประเมินสุขภาพจิตของคนไทย (Mental Health Check In: MHCI) ไตรมาสสอง 2569 ซึ่งมีผู้เข้ารับการประเมินกว่า 264,000 ราย พบว่า กลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้ามีสัดส่วนสูงสุดที่ร้อยละ 6.5 ลดลงจากร้อยละ 7.4 ในช่วงเดียวกันของปีก่อน รองลงมา ได้แก่ กลุ่มที่มีความเครียดสูง มีภาวะหมดไฟ และมีความเสี่ยงฆ่าตัวตาย ตามลำดับ
ประเด็นที่ควรให้ความสำคัญ
ภาวะหยุดหายใจขณะนอนหลับจากการอุดกั้น
ไทยมีผู้ที่มีภาวะนี้ประมาณ 7.7 ล้านคน แต่มีเพียง 1.4 ล้านคนที่ตระหนักถึงปัญหาและเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์ อาการที่พบบ่อย ได้แก่ นอนกรนเสียงดังเป็นประจำ หายใจสะดุดขณะหลับ ตื่นนอนไม่สดชื่นหรือปวดศีรษะ ง่วงนอนมากในเวลากลางวัน และสมาธิลดลง หากไม่ได้รับการรักษา อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงอุบัติเหตุจากการขับขี่ จึงควรสังเกตอาการของตนเองและคนใกล้ชิด หากมีอาการเข้าข่าย ควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรับการรักษา เพื่อลดความเสี่ยงของปัญหาสุขภาพร้ายแรงในระยะยาว
โรคไขมันพอกตับที่สัมพันธ์กับภาวะเมตาบอลิซึม
เป็นภาวะที่มีไขมันสะสมในตับมากผิดปกติ มักไม่แสดงอาการในระยะแรก แต่หากไม่ได้รับการดูแล อาจนำไปสู่ภาวะตับอักเสบ ตับแข็ง และมะเร็งตับ โดยคาดว่าภายในปี 2593 จะมีผู้ป่วยโรค MASLD ทั่วโลกสูงถึง 1.8 พันล้านคน (GBD 2023 MASLD Collaborators, 2026) ขณะที่ผลการศึกษาของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ พบว่า แม้ MASLD จะเป็นสาเหตุอันดับที่ 4 ของโรคตับเรื้อรังในประเทศไทย แต่กลับมีอัตราการเสียชีวิตจากภาวะตับแข็งสูงที่สุดเมื่อเทียบกับสาเหตุอื่น
จึงควรให้ความสำคัญกับการตรวจสุขภาพเป็นประจำ โดยเฉพาะการตรวจเลือดประเมินการทำงานของตับ การอัลตราซาวนด์ช่องท้องตามคำแนะนำของแพทย์ รวมทั้งส่งเสริมการใช้เทคโนโลยี AI เช่น Smartiva ที่ช่วยวิเคราะห์ภาพอัลตราซาวนด์เพื่อคัดกรองโรคตับได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ
ภาวะน้ำหนักเกินในเด็ก
ผลการสำรวจสุขภาพประชาชนไทย ครั้งที่ 7 พ.ศ. 2567-2568 โดยคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล (วิชัย เอกพลากร และ เริงฤดี ปธานวนิช, 2569) พบว่า เด็กไทยกำลังเผชิญความเสี่ยงด้านโภชนาการ โดยเด็กวัยเรียนอายุ 6-14 ปี มีภาวะเริ่มอ้วนและอ้วนสูงถึงร้อยละ 27.4 โดยเฉพาะในพื้นที่เขตเมืองหลวงและภาคกลาง
สาเหตุสำคัญมาจากการบริโภคอาหารที่มีไขมัน โซเดียม แป้ง และน้ำตาลสูง รวมถึงการมีกิจกรรมทางกายไม่เพียงพอ โดยมีเด็กเพียงร้อยละ 33.5 ที่มีกิจกรรมทางกายตามเกณฑ์ ส่งผลให้มีความเสี่ยงต่อโรคความดันโลหิตสูงและโรคเบาหวานมากกว่าเด็กทั่วไปถึง 3 เท่า และอาจนำไปสู่โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ในวัยผู้ใหญ่
ดังนั้น ควรส่งเสริมให้เด็กกินอาหารที่มีประโยชน์ สนับสนุนให้ชุมชนมีพื้นที่ปลอดภัยให้เด็กได้เคลื่อนไหวร่างกายอย่างเพียงพอ รวมถึงจัดให้มีการตรวจสุขภาพในโรงเรียนและติดตามเด็กกลุ่มเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง