นพ.ฒัชชณพงศ์ จงเจริญยานนท์ แพทย์เฉพาะทางโรคระบบทางเดินหายใจและเวชบำบัดวิกฤตในเด็ก โรงพยาบาลสมิติเวช สุขุมวิท เจ้าของเพจ “หมอม็อด หมอเด็กขอเล่า” เปิดเผยความคืบหน้าการให้บริการวัคซีนป้องกันโรคไอพีดี (IPD) สำหรับเด็กโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย โดยระบุว่า ขณะนี้วัคซีนมีความพร้อมแล้ว และคาดว่าสามารถเริ่มพาเด็กเข้ารับวัคซีนฟรีได้ในสัปดาห์ถัดไป ทั้งนี้ แนะนำให้ผู้ปกครองสอบถามโรงพยาบาลก่อนว่าเริ่มให้บริการแล้วหรือไม่
หมอม็อดได้สรุป 6 ประเด็นที่พ่อแม่มักมีข้อสงสัยเกี่ยวกับวัคซีนไอพีดี ตั้งแต่ชนิดของวัคซีน ความแตกต่างระหว่างวัคซีนฟรีกับวัคซีนที่มีค่าใช้จ่าย ไปจนถึงช่วงอายุที่ฉีดได้ จำนวนเข็ม และการเปลี่ยนชนิดวัคซีน โดยมีรายละเอียดดังนี้
วัคซีนไอพีดีคืออะไร ป้องกันโรคอะไรได้บ้าง?
วัคซีนไอพีดี (IPD) หรือวัคซีน PCV เป็นวัคซีนที่ช่วยป้องกันการติดเชื้อแบคทีเรียนิวโมค็อกคัส ซึ่งเป็นเชื้อก่อโรคที่ทำให้เกิดการเจ็บป่วยได้หลายรูปแบบ ตั้งแต่โรคหูชั้นกลางอักเสบและโรคปอดอักเสบ ไปจนถึงการติดเชื้อในกระแสเลือดและเยื่อหุ้มสมองอักเสบ
การติดเชื้อบางกรณีอาจมีอาการรุนแรงและนำไปสู่การเสียชีวิตได้ โดยเฉพาะในเด็กเล็กซึ่งเป็นกลุ่มที่ควรได้รับการป้องกันโรคอย่างเหมาะสม วัคซีนไอพีดีจึงมีบทบาทสำคัญในการช่วยลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อดังกล่าว
วัคซีนไอพีดีฟรีกับวัคซีนที่ต้องจ่ายเงินแตกต่างกันอย่างไร?
วัคซีนไอพีดีที่ภาครัฐให้บริการฟรีในรอบนี้ เป็นวัคซีนชนิด PCV10 ยี่ห้อ Pneumosil ซึ่งครอบคลุมเชื้อนิวโมค็อกคัส 10 สายพันธุ์ ขณะที่วัคซีนที่มีค่าใช้จ่ายตามโรงพยาบาลมีหลายชนิด ได้แก่ PCV13, PCV15 และ PCV20 ซึ่งครอบคลุมเชื้อจำนวน 13, 15 และ 20 สายพันธุ์ตามลำดับ
ข้อมูลที่หมอม็อดนำเสนอเกี่ยวกับสัดส่วนสายพันธุ์เชื้อนิวโมค็อกคัสที่ก่อโรคไอพีดีในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี และวัคซีนแต่ละชนิดครอบคลุมได้ มีดังนี้
- PCV10 Synflorix ครอบคลุม 41.8%
- PCV10 Pneumosil (วัคซีนฟรี) ครอบคลุม 58.2%
- PCV13 ครอบคลุม 62.6%
- PCV15 ครอบคลุม 62.6%
- PCV20 ครอบคลุม 75.8%
ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวเป็นสัดส่วนของสายพันธุ์เชื้อที่วัคซีนครอบคลุมได้ ไม่ใช่ตัวเลขประสิทธิภาพในการป้องกันโรคโดยตรง จากข้อมูลนี้ วัคซีนที่ครอบคลุมสายพันธุ์ได้มากกว่า โดยเฉพาะ PCV20 จึงอาจช่วยเพิ่มขอบเขตการป้องกันเชื้อได้มากขึ้น
หมอม็อดระบุว่า หากครอบครัวไม่มีข้อจำกัดด้านค่าใช้จ่าย อาจพิจารณาวัคซีนชนิดที่ครอบคลุมสายพันธุ์ได้มากกว่า แต่หากไม่สะดวกจ่ายเงิน วัคซีนฟรีก็ยังมีประโยชน์ในการป้องกันโรค และเป็นทางเลือกที่ดีกว่าการไม่ได้รับวัคซีนเลย
เด็กอายุเท่าไหร่จึงจะมีสิทธิฉีดวัคซีนไอพีดีฟรี?
- เด็กแรกเกิด สามารถเริ่มรับวัคซีนเมื่ออายุ 2 เดือน โดยฉีดเมื่ออายุ 2 เดือน 4 เดือน และ 12 เดือน รวมทั้งหมด 3 เข็ม
- เด็กที่เกิดมาระยะหนึ่งแล้ว แต่ยังอายุไม่ถึง 12 เดือน ยังสามารถเริ่มรับวัคซีนได้ โดยตามแนวทางที่หมอม็อดอธิบายไว้ จะได้รับวัคซีนรวม 3 เข็มเช่นกัน ทั้งนี้ ระยะห่างและช่วงเวลาที่เหมาะสมควรให้แพทย์ประเมินตามอายุของเด็กในวันที่เริ่มฉีด โดยข้อมูลที่เผยแพร่ระบุให้เข็มแรกและเข็มที่สองห่างกัน 8 สัปดาห์ และให้เข็มกระตุ้นเมื่ออายุ 12–15 เดือน
- เด็กอายุ 12 เดือนขึ้นไป แต่ยังไม่เกิน 2 ปี ตามข้อมูลที่หมอม็อดเผยแพร่ เด็กกลุ่มนี้สามารถรับวัคซีนฟรีได้ในปีงบประมาณดังกล่าว โดยฉีดทั้งหมด 2 เข็ม ห่างกันอย่างน้อย 8 สัปดาห์
- เด็กอายุเกิน 2 ปี ยังไม่มีการสนับสนุนวัคซีนฟรีสำหรับเด็กกลุ่มอายุนี้
ผู้ปกครองควรตรวจสอบเกณฑ์อายุ สิทธิการรับวัคซีน และตารางการฉีดกับโรงพยาบาลที่เข้ารับบริการอีกครั้ง เนื่องจากรายละเอียดอาจขึ้นอยู่กับแนวทางและเงื่อนไขของโครงการที่ใช้ในช่วงเวลานั้น
เมื่อเด็กอายุ 2 เดือน ต้องฉีดวัคซีนกี่เข็ม?
ตามกำหนดการเดิม เมื่อเด็กอายุ 2 เดือน จะได้รับวัคซีนชนิดฉีด 2 เข็ม ได้แก่ วัคซีนโปลิโอชนิดฉีด (IPV) และวัคซีนรวม 5 โรค พร้อมกับวัคซีนโรตาซึ่งให้ด้วยวิธีหยอดปากเมื่อมีวัคซีนไอพีดีเข้ามาเพิ่ม จึงทำให้เด็กต้องรับวัคซีนชนิดฉีดรวม 3 เข็ม และหยอดปากอีก 1 ครั้ง โดยประกอบด้วย
- เข็มที่ 1 วัคซีนโปลิโอชนิดฉีด (IPV)
- เข็มที่ 2 วัคซีนรวม 5 โรค ป้องกันโรคคอตีบ ไอกรน บาดทะยัก ตับอักเสบบี และฮิบ
- เข็มที่ 3 วัคซีนไอพีดี (IPD/PCV)
- วัคซีนหยอดปาก วัคซีนโรตา
แม้ผู้ปกครองบางคนอาจกังวลว่าเด็กเล็กต้องรับวัคซีนชนิดฉีดถึง 3 เข็มในครั้งเดียว แต่หมอม็อดอธิบายว่าวัคซีนเหล่านี้สามารถให้พร้อมกันได้ตามแนวทางการให้วัคซีน โดยสามารถฉีดบริเวณต้นขาทั้งสองข้าง ข้างหนึ่งฉีด 2 เข็ม และเว้นระยะห่างระหว่างตำแหน่งฉีดอย่างน้อย 2.5 เซนติเมตร
ผู้ปกครองจึงไม่จำเป็นต้องกังวลว่าการได้รับวัคซีนหลายชนิดพร้อมกันจะทำให้ระบบภูมิคุ้มกันของลูกทำงานไม่ไหว ทั้งนี้ ควรให้บุคลากรทางการแพทย์ตรวจสอบตารางวัคซีนและจัดตำแหน่งฉีดให้เหมาะสม
หากไม่อยากให้ลูกฉีดวัคซีนพร้อมกัน 3 เข็ม สามารถแยกฉีดได้หรือไม่?
หมอม็อดระบุว่า ผู้ปกครองสามารถปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนแยกฉีดวัคซีนได้ ตัวอย่างเช่น เมื่อเด็กอายุ 2 เดือน อาจรับวัคซีนตามกำหนดการเดิมก่อน 2 เข็ม แล้วกลับมารับวัคซีนไอพีดีเพิ่มเติมเมื่ออายุ 3 เดือน แนะนำให้พิจารณาฉีดวัคซีนพร้อมกันในครั้งเดียว หากไม่มีข้อห้ามทางการแพทย์ เนื่องจากช่วยลดความจำเป็นในการพาเด็กกลับมาโรงพยาบาลหลายรอบ ลดภาระเวลาและการเดินทางของครอบครัว รวมถึงช่วยให้เด็กได้รับการป้องกันโรคไอพีดีเร็วขึ้น
นอกจากนี้ การพาเด็กไปโรงพยาบาลแต่ละครั้งยังอาจเพิ่มโอกาสสัมผัสเชื้อโรคจากผู้อื่นได้ การฉีดวัคซีนพร้อมกันตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์จึงอาจสะดวกกว่าและช่วยให้เด็กได้รับวัคซีนตามกำหนดเวลา
หากเคยฉีดวัคซีน PCV15 หรือ PCV20 ที่เสียเงินไปแล้ว สามารถเปลี่ยนมาฉีดวัคซีนฟรีได้หรือไม่?
สำหรับเด็กที่เริ่มฉีดวัคซีนไอพีดีชนิดที่มีค่าใช้จ่ายไปแล้ว เช่น PCV15 หรือ PCV20 และต้องการเปลี่ยนมาใช้วัคซีน PCV10 Pneumosil ซึ่งเป็นวัคซีนฟรี หมอม็อดระบุว่าสามารถนำมาปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาเปลี่ยนชนิดวัคซีนได้
ตัวอย่างเช่น หากเด็กได้รับวัคซีน PCV20 ในเข็มแรกไปแล้ว เมื่อถึงกำหนดเข็มถัดไป ครอบครัวอาจสอบถามแพทย์เกี่ยวกับการเปลี่ยนมาใช้ PCV10 ได้ อย่างไรก็ตาม หากไม่มีข้อจำกัดด้านค่าใช้จ่าย หมอม็อดแนะนำให้พิจารณาใช้วัคซีนชนิดเดิมต่อจนครบตามกำหนด เนื่องจากวัคซีนที่ครอบคลุมสายพันธุ์มากกว่าอาจช่วยให้มีขอบเขตการป้องกันเชื้อได้มากกว่า
สำหรับครอบครัวที่เริ่มมีภาระค่าใช้จ่าย สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาทางเลือกที่เหมาะสม รวมถึงตรวจสอบสิทธิการรับวัคซีนฟรีกับโรงพยาบาลก่อนเข้ารับบริการ ไม่ควรเปลี่ยนตารางหรือชนิดวัคซีนด้วยตัวเองโดยไม่ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์
หมอม็อดกล่าวว่า รู้สึกยินดีที่ประเทศไทยมีวัคซีนไอพีดีให้เด็กเข้าถึงได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย เนื่องจากที่ผ่านมา วัคซีนชนิดนี้เป็นวัคซีนที่ผู้ปกครองต้องจ่ายเงินเอง โดยมีค่าใช้จ่ายหลายพันบาท ทำให้บางครอบครัวที่ต้องการฉีดวัคซีนให้ลูกไม่สามารถเข้าถึงได้เพราะข้อจำกัดด้านการเงิน การมีวัคซีนฟรีจึงเป็นอีกหนึ่งโอกาสที่ช่วยให้เด็กไทยได้รับการป้องกันจากโรครุนแรงที่เกิดจากเชื้อนิวโมค็อกคัสมากขึ้น
ผู้ปกครองที่มีลูกเล็กสามารถสอบถามโรงพยาบาลใกล้บ้านเกี่ยวกับกำหนดเริ่มให้บริการ เงื่อนไขสิทธิ และตารางการฉีดวัคซีนที่เหมาะสมกับอายุของเด็ก เพื่อวางแผนพาลูกเข้ารับวัคซีนได้อย่างถูกต้อง
- คอนเทนต์พิเศษ
สำหรับคุณ - TOP สุขภาพ
- วิดีโอยอดนิยม
