หมอเตือนคนเกิดก่อนปี 2535 ตรวจ “ไวรัสตับอักเสบบี” ลดเสี่ยงมะเร็งตับ

นายแพทย์ฒัชชณพงศ์ จงเจริญยานนท์ หรือ “หมอม็อด” เจ้าของเพจ หมอม็อด หมอเด็กขอเล่า ระบุว่า คนที่เกิดก่อน พ.ศ. 2535 ควรไปตรวจเลือดหา “ไวรัสตับอักเสบบี” อย่างน้อยสักครั้ง เนื่องจากประเทศไทยเพิ่งเริ่มฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีในเด็กแรกเกิดแบบทั่วประเทศอย่างจริงจังในช่วงประมาณปี พ.ศ. 2535 นั่นหมายความว่า คนที่เกิดก่อนหน้านั้นจำนวนมาก อาจไม่เคยได้รับวัคซีนตั้งแต่แรกเกิด และบางคนอาจติดเชื้อมาโดยไม่รู้ตัว เพราะไวรัสตับอักเสบบีสามารถอยู่ในร่างกายได้นานหลายสิบปีโดยแทบไม่มีอาการ

หมอม็อด หมอเด็กขอเล่า

หลายคนมาตรวจพบอีกครั้งเมื่อเริ่มมีภาวะตับแข็งหรือมะเร็งตับแล้ว

หมอม็อดแนะนำว่า หากเกิดก่อนปี พ.ศ. 2535 โดยเฉพาะผู้ที่ไม่แน่ใจประวัติการฉีดวัคซีน หรือไม่เคยตรวจมาก่อน ควรเข้ารับการตรวจคัดกรองด้วยการเจาะเลือดอย่างน้อย 1 ครั้ง หากตรวจพบว่ายังมีเชื้ออยู่ ปัจจุบันมียาต้านไวรัสที่ช่วยควบคุมเชื้อได้ดี ลดโอกาสเกิดตับแข็งและมะเร็งตับได้มาก แต่หากยังไม่ติดเชื้อ ก็ควรฉีดวัคซีนป้องกัน เพราะวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีเป็นหนึ่งในวัคซีนไม่กี่ชนิดที่สามารถช่วย “ป้องกันมะเร็ง” ได้ด้วย

ไวรัสตับอักเสบบี คืออะไร?

หมอม็อดอธิบายว่า ไวรัสตับอักเสบบีเป็นไวรัสที่ทำให้เกิด “ตับอักเสบ” บางคนติดเชื้อแล้วหายเอง และมีภูมิคุ้มกันตามธรรมชาติ แต่บางคนเชื้อจะคงอยู่ในร่างกายไปตลอด กลายเป็น “พาหะไวรัสตับอักเสบบี” ยิ่งติดเชื้อตั้งแต่อายุน้อย โอกาสเป็นพาหะเรื้อรังก็ยิ่งสูง แม้ผู้ที่เป็นพาหะส่วนใหญ่มักไม่มีอาการผิดปกติ แต่ในระยะยาวเชื้ออาจนำไปสู่ภาวะตับแข็ง หรือมะเร็งตับได้

ทำไมวัคซีนจึงสำคัญ?

หมอม็อดระบุว่า เด็กเล็ก โดยเฉพาะเด็กแรกเกิด หากติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี จะมีโอกาสสูงมากที่จะกลายเป็นพาหะเรื้อรัง และยิ่งติดเชื้อตั้งแต่อายุน้อย ก็ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงเกิดตับแข็งและมะเร็งตับในอนาคต การป้องกันการติดเชื้อตั้งแต่แรกเกิด จึงช่วยลดความเสี่ยงของโรคมะเร็งตับได้อย่างมาก นี่จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่วัคซีนไวรัสตับอักเสบบีถูกจัดเป็นหนึ่งในวัคซีนที่ช่วยป้องกันมะเร็งได้

ปัจจุบัน เด็กไทยทุกคนได้รับวัคซีนชนิดนี้ฟรีมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2535 และหลังคลอด เด็กจะได้รับวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีพร้อมกับวัคซีนบีซีจีที่ใช้ป้องกันวัณโรค ตารางการฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบีในเด็ก

เด็กทั่วไปจะได้รับวัคซีนทั้งหมด 3 เข็ม ได้แก่

• แรกเกิด
• อายุ 2 เดือน
• อายุ 6 เดือน

แต่หากคุณแม่เป็นพาหะไวรัสตับอักเสบบี เด็กจะต้องได้รับวัคซีนเพิ่มอีก 1 เข็ม ตอนอายุ 1 เดือน และต้องได้รับภูมิคุ้มกันสำเร็จรูปหลังคลอด เพื่อลดโอกาสการติดเชื้อจากแม่สู่ลูก

ผู้ใหญ่ที่ไม่เคยฉีดวัคซีน ควรทำอย่างไร?

หมอม็อดแนะนำว่า ผู้ใหญ่สามารถเข้ารับวัคซีนได้ แต่ควรตรวจเลือดก่อน เพราะบางคนอาจเคยติดเชื้อมาแล้วโดยไม่รู้ตัว ซึ่งผลตรวจสามารถแบ่งได้ 3 กรณีหลัก ได้แก่

• เคยติดเชื้อและหายเอง ร่างกายมีภูมิคุ้มกันตามธรรมชาติแล้ว กรณีนี้ไม่จำเป็นต้องฉีดวัคซีน
• เคยติดเชื้อและยังมีเชื้ออยู่ ถือเป็นพาหะไวรัสตับอักเสบบี ควรพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติมและติดตามอาการ
• ไม่เคยติดเชื้อและไม่มีภูมิคุ้มกัน แนะนำให้ฉีดวัคซีนป้องกัน โดยทั่วไปจะฉีดทั้งหมด 3 เข็ม คือ เดือนที่ 0 เดือนที่ 1 และเดือนที่ 6

หมอม็อดทิ้งท้ายว่า ปัจจุบันเด็กรุ่นใหม่อาจไม่ค่อยรู้จักโรคไวรัสตับอักเสบบีแล้ว ไม่ใช่เพราะโรคหายไปเอง แต่เป็นเพราะวัคซีนช่วยปกป้องพวกเขามาตั้งแต่วันแรกของชีวิต และนี่คือหนึ่งในตัวอย่างสำคัญที่สะท้อนว่า “วัคซีน” ไม่ได้เพียงช่วยป้องกันโรคติดเชื้อเท่านั้น แต่ยังช่วยป้องกัน “มะเร็ง” ได้จริงอีกด้วย