ตั้งแต่เด็ก ๆ เราคงจะเคยเรียนหรือเคยได้ยินเกี่ยวกับอาหาร 5 หมู่ที่จำเป็นต่อร่างกาย ซึ่งอาหารเหล่านี้มีบทบาทสำคัญในการให้พลังงานแก่ร่างกาย รวมถึงการเสริมสร้างและซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ นอกจากนี้ สารอาหารที่ได้จากอาหารหลัก 5 หมู่ยังช่วยให้ระบบต่าง ๆ ในร่างกายทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
อาหารแต่ละหมู่นั้นต่างก็มีประโยชน์และบทบาทที่จำเป็นต่อร่างกายแตกต่างกัน และการบริโภคอย่างถูกต้องและเหมาะสมจะทำให้เรามีสุขภาพที่แข็งแรงและยืนยาวในระยะยาว
อาหาร 5 หมู่ คืออะไร ทำไมคนเราจึงจำเป็นต้องทานอาหารหลัก 5 หมู่
โภชนาการ 5 หมู่ หรือ อาหาร 5 หมู่ คือหมวดหมู่อาหารที่ร่างกายต้องการในทุก ๆ วัน เพื่อการดำรงชีวิตและการทำงานที่มีประสิทธิภาพ การได้รับอาหาร 5 หมู่ครบถ้วนจะช่วยให้ร่างกายสามารถเจริญเติบโต แข็งแรง และป้องกันการเจ็บป่วยได้เป็นอย่างดี
อาหารหลัก 5 หมู่มีอะไรบ้าง?
อย่างที่ได้เกริ่นไปแล้วว่าอาหาร 5 หมู่แต่ละหมู่นั้นให้ประโยชน์และมีบทบาทสำคัญต่อร่างกายที่ต่างกัน ไปดูกันว่าอาหารหลัก 5 หมู่มีอะไรบ้าง มีประโยชน์อย่างไร หากขาดไปจะเกิดผลกระทบอะไรต่อร่างกายบ้าง
โปรตีน
โปรตีนเป็นสารอาหาร 5 หมู่ที่ให้พลังงานแก่ร่างกาย ซึ่งโครงสร้างของโปรตีนจะประกอบไปด้วยกรดอะมิโนที่ร่างกายไม่สามารถสร้างเองได้ จำเป็นต้องได้รับจากการทานเท่านั้น และกรดอะมิโนไม่จำเป็นที่ร่างกายสร้างเองได้ แต่ก็มักจะไม่เพียงพอและต้องได้รับจากการทานโปรตีนเพิ่มเพื่อให้ร่างกายสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ พบได้ในอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ นม ไข่ ถั่ว และธัญพืชชนิดต่าง ๆ
ประโยชน์ของโปรตีน
- เป็นแหล่งให้พลังงานแก่ร่างกาย
- เสริมสร้างการเจริญเติบโตของร่างกาย เป็นส่วนประกอบของเซลล์กล้ามเนื้อ เซลล์เม็ดเลือด คอลลาเจน และอื่น ๆ อีกมากมาย
- ช่วยซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ
- ให้ระบบต่าง ๆ ทำงานเป็นปกติ ร่างกายแข็งแรง
ผลกระทบต่อร่างกายเมื่อขาดโปรตีน
- ร่างกายอ่อนแอ เจ็บป่วยง่าย
- ไม่มีแรง กล้ามเนื้ออ่อนแรง
- หากขาดโปรตีนในเด็กอาจมีปัญหาด้านการพัฒนาของร่างกาย
- ร่างกายฟื้นตัวช้า ฟื้นตัวได้ไม่เต็มที่
- ผิวหนังแห้ง เสื่อมสภาพได้ง่าย เส้นผมเปราะบางขาดง่าย
ทั้งนี้การทานโปรตีนในปริมาณที่มากเกินความจำเป็นอาจส่งผลต่อการทำงานของไต โดยเฉพาะผู้ป่วยโรคไตที่จะต้องควบคุมการทานโปรตีนให้ได้สัดส่วนที่เหมาะสมตามที่แพทย์แนะนำ ขอแนะนำ 100 อาหารโรคไตกินได้ ให้คุณได้ทานอาหารอร่อย ๆ แบบไม่เป็นอันตรายต่อไต
คาร์โบไฮเดรต
คาร์โบไฮเดรตเป็นสารอาหาร 5 หมู่ที่เป็นแหล่งพลังงานหลักให้กับร่างกายมากถึง 50% ของพลังงานที่ร่างกายต้องการใช้ต่อวัน พบได้จากข้าว น้ำตาล แป้ง เผือก มัน ฯลฯ
ประโยชน์ของคาร์โบไฮเดรต
- เป็นแหล่งพลังงานหลักที่ร่างกายนำมาทำกิจกรรมต่าง ๆ
- รักษาระดับน้ำตาลในเลือด ช่วยให้ระดับน้ำตาลในเลือดอยู่ในระดับที่เหมาะสม
- สนับสนุนการทำงานของสมอง เนื่องจากสมองใช้กลูโคสเป็นพลังงานหลัก
- ช่วยให้ร่างกายสามารถเผาผลาญไขมันได้เป็นปกติ
- ช่วยป้องกันไม่ให้ร่างกายเผาผลาญโปรตีนไปเป็นพลังงานจนหมด
- คาร์โบไฮเดรตที่มีเส้นใยอาหาร ช่วยเรื่องการดูดซึมและระบบขับถ่ายให้ทำงานดีขึ้น
ผลกระทบต่อร่างกายเมื่อขาดคาร์โบไฮเดรต
- อารมณ์แปรปรวน
- ความสามารถในการคิด จดจำ และตัดสินใจลดลง
- มีปัญหาด้านระบบขับถ่าย
ทั้งนี้หากได้รับคาร์โบไฮเดรตมากเกินความต้องการต่อวัน อาจทำให้เกิดการสะสมในรูปแบบไขมัน ซึ่งอาจก่อให้เกิดปัญหาไขมันสะสมและเกิดโรคอ้วนตามมาได้ ดังนั้นควรจะทานคาร์โบไฮเดรตในปริมาณที่เหมาะสม และใช้ให้หมดวันต่อวัน
วิตามิน
วิตามินเป็นสารอาหารที่ไม่ให้พลังงาน แต่ร่างกายจำเป็นต้องได้รับเพื่อเสริมสร้างระบบต่าง ๆ ในร่างกายให้ทำงานได้เป็นปกติ วิตามินสามารถแบ่งได้เป็น 2 กลุ่มหลัก ๆ ได้แก่ วิตามินที่ละลายในน้ำ (Vitamin B,C) และวิตามินที่ละลายในไขมัน (Vitamin A,D,E,K) พบได้มากในผลไม้ชนิดต่าง ๆ
ประโยชน์ของวิตามิน
- ช่วยต้านอนุมูลอิสระ
- ช่วยบำรุงสายตา ผิวหนัง เหงือกและฟัน
- ช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันสามารถทำงานได้ดี
- ช่วยเร่งระบบเผาผลาญ ลดการสะสมของไขมัน
- มีส่วนสำคัญที่ทำให้ระบบต่าง ๆ ในร่างกายสามารถทำงานเป็นปกติ
ผลกระทบต่อร่างกายเมื่อขาดวิตามิน
- มีปัญหาในการมองเห็น
- ภูมิต่ำ ป่วยบ่อย ติดเชื้อง่าย
- ผิวพรรณไม่สดใส แห้ง หยาบกร้าน
- กระดูกเปราะบาง เสี่ยงโรคกระดูกพรุน
- ระบบต่าง ๆ ในร่างกายทำงานผิดปกติ
แร่ธาตุ
แร่ธาตุเป็นสารอาหารที่ไม่ให้พลังงาน ร่างกายต้องการน้อย แต่จะขาดไม่ได้ เนื่องจากมีผลต่อการทำงานของระบบต่าง ๆ ในร่างกาย พบได้ในผักและผลไม้ทุกชนิด รวมถึงเนื้อสัตว์ต่าง ๆ
ประโยชน์ของแร่ธาตุ
- รักษาสมดุลความเป็นกรดด่างในร่างกาย
- ช่วยรักษาสมดุลน้ำและความดันโลหิต
- ควบคุมการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ
- ช่วยในการให้พลังงานแก่เซลล์
ผลกระทบต่อร่างกายเมื่อขาดแร่ธาตุ
- กระดูกเปราะบาง หักง่าย เสี่ยงต่อโรคกระดูกพรุน
- อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย
- ความดันโลหิตสูง หัวใจทำงานผิดปกติ
- โลหิตจาง
ไขมัน
ไขมันเป็นสารอาหาร 5 หมู่ที่ให้พลังงานมากที่สุดในทุกหมู่อาหาร ช่วยให้พลังงานและสร้างความอบอุ่นแก่ร่างกาย และยังเป็นแหล่งพลังงานสำรองเมื่อร่างกายขาดพลังงานจากแหล่งอื่น พบได้ในไขมันจากพืชและสัตว์
ประโยชน์ของไขมัน
- ช่วยในการดูดซึมของวิตามินบางกลุ่ม เพื่อให้ร่างกายนำวิตามินไปใช้ได้อย่างเต็มที่
- ให้พลังงานและสร้างความอบอุ่นแก่ร่างกาย
- ช่วยปกป้องอวัยวะภายในจากแรงกระแทก ไม่ให้บาดเจ็บหรือเสียหาย
- มีผลต่อการทำงานของฮอร์โมนต่าง ๆ
ผลกระทบต่อร่างกายเมื่อขาดไขมัน
- ร่างกายไม่สามารถดูดซึมวิตามินได้ ทำให้ร่างกายขาดวิตามินที่จำเป็นต้องใช้ไขมันละลาย
- ผิวหนังแห้งกร้าน ขาดความชุ่มชื้น
- ฮอร์โมนในร่างกายทำงานผิดปกติ
- หนาวง่าย เพราะไม่มีไขมันคอยให้ความอบอุ่นแก่ร่างกาย
แต่เพราะไขมันเป็นสารอาหารที่ให้พลังงานสูง หากได้รับในปริมาณที่มากเกินไปอาจทำให้เกิดไขมันสะสมและมีผลต่อสุขภาพในระยะยาว
น้ำ อีกหนึ่งสารอาหารที่ร่างกายต้องการและขาดไม่ได้
นอกจากอาหาร 5 หมู่ที่ให้สารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกายแล้ว “น้ำ” ยังเป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบที่ร่างกายต้องการและมีความสำคัญมาก เพราะน้ำมีบทบาทที่ช่วยให้ร่างกายสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ไม่ว่าจะช่วยในเรื่องการย่อยและดูดซึมสารอาหารที่เราทานเข้าไปเพื่อส่งสารอาหารไปยังระบบต่าง ๆ ช่วยในเรื่องระบบขับถ่ายให้ทำงานดีขึ้น และยังช่วยรักษาสมดุลน้ำในร่างกาย ให้ร่างกายสามารถทำงานได้เป็นปกติ ดังนั้นการดื่มน้ำในปริมาณที่เหมาะสมจึงช่วยให้ร่างกายทำงานได้เต็มที่และมีประสิทธิภาพ
สัดส่วนที่เหมาะสมของสารอาหาร 5 หมู่
การทานอาหาร 5 หมู่ให้ได้ประโยชน์ของสารอาหารสูงสุดและดีต่อสุขภาพนั้นจะต้องทานให้ได้ตามสัดส่วนตามความต้องการของร่างกาย ซึ่งเราสามารถแบ่งสัดส่วนอาหารหลักห้าหมู่ได้ดังนี้
- โปรตีน ร่างกายต้องการประมาณ 10-20% ของพลังงานที่ได้รับในแต่ละวัน
- ไขมัน ร่างกายต้องการประมาณ 20-30% ของพลังงานที่ได้รับในแต่ละวัน
- คาร์โบไฮเดรต ร่างกายต้องการประมาณ 50-60% ของพลังงานที่ได้รับในแต่ละวัน
- วิตามินและแร่ธาตุ ควรเลือกทานให้หลากหลาย เพื่อให้ร่างกายได้รับวิตามินและแร่ธาตุที่ครบถ้วนตามความต้องการของร่างกาย
เพราะทุกสารอาหารจำเป็นต่อร่างกาย หากคุณต้องการทานอาหารเพื่อสุขภาพหรือใช้สูตรลดน้ำหนักใดก็ตาม อย่างน้อยในสูตรอาหารนั้นจะต้องไม่ตัดสารอาหารหมู่ใดหมู่หนึ่งออก เพื่อไม่ให้ร่างกายขาดสารอาหารจนส่งผลกระทบต่อสุขภาพ
รับประทานอาหาร 5 หมู่ให้ครบในสัดส่วนที่เหมาะสม เพื่อสุขภาพที่ดีในทุก ๆ วัน
อาหาร 5 หมู่เป็นกลุ่มอาหารที่ให้สารอาหารที่ร่างกายต้องการ ประกอบไปด้วยโปรตีน คาร์โบไฮเดรต วิตามิน แร่ธาตุ และไขมัน ซึ่งแต่ละหมู่มีหน้าที่และประโยชน์ที่แตกต่างกัน การรับประทานอาหารให้ครบถ้วนและสมดุลช่วยให้ร่างกายทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากขาดสารอาหารหมู่ใดหมู่หนึ่ง อาจส่งผลต่อสุขภาพและทำให้เกิดความผิดปกติได้