แมวเป็นสัตว์ที่มีขอบเขตและความชอบเป็นของตัวเอง บางอย่างที่มนุษย์มองว่าน่ารักหรือทำไปเพราะเอ็นดู อาจกลายเป็นเรื่องน่ากลัวและสร้างความเครียดให้เจ้าเหมียวได้โดยไม่รู้ตัว มาดูกันว่ามีพฤติกรรมอะไรบ้างที่คนรักแมวควรเลี่ยง
20 สิ่งที่ไม่ควรทำกับแมว
1. อย่าดึงหางแมวเล่น
หางเป็นส่วนหนึ่งของร่างกายที่มีทั้งกระดูก เส้นประสาท และกล้ามเนื้อ การดึงหรือกระชากหางอาจทำให้แมวเจ็บ บาดเจ็บบริเวณกระดูกสันหลัง หรือเกิดปัญหากับการควบคุมหางได้
2. อย่าบีบจมูกหรือปิดปากแมว
แมวใช้จมูกในการหายใจและรับกลิ่น การจับบีบหรือปิดปากเล่นอาจทำให้แมวตกใจ หายใจไม่สะดวก และรู้สึกว่ากำลังถูกคุกคาม
3. อย่ากอดหรือรัดตัวแมวแน่นเกินไป
ถึงเราจะอยากกอดฟัดแค่ไหน แต่แมวหลายตัวไม่ชอบความรู้สึกที่ถูกจำกัดการเคลื่อนไหว การกอดแน่น ๆ อาจทำให้เครียดและพยายามดิ้นหนี จนเผลอข่วนหรือกัดได้
4. อย่าดึงหูแมวเล่น
หูของแมวมีความบอบบางและไวต่อการสัมผัส การดึง บิด หรือจับแรง ๆ อาจทำให้เจ็บและบาดเจ็บได้ หากแมวสะบัดหัวหรือพยายามหนี ควรหยุดสัมผัสทันที
5. อย่าตัดหรือดึงหนวดแมว
หนวดแมวเป็นอวัยวะรับสัมผัสที่ช่วยตรวจจับสิ่งรอบตัว กะระยะ และรับรู้การเคลื่อนไหว การตัดหนวดอาจทำให้แมวสับสนและปรับตัวกับสภาพแวดล้อมได้ยากขึ้น
6. อย่าจับพุงแมวโดยไม่ดูท่าที
พุงเป็นบริเวณที่แมวหลายตัวรู้สึกเปราะบาง แม้บางตัวจะนอนหงายโชว์พุงให้เห็น แต่ก็ไม่ได้แปลว่าอยากให้จับเสมอไป ถ้าแมวเริ่มเกร็ง หุบขา หรือใช้เท้าดันมือ ก็ควรหยุดก่อนจะโดนงับ!
7. อย่าจับหนังคอยกตัวแมวโต
การยกแมวขึ้นโดยจับหนังบริเวณต้นคออาจทำให้เจ็บและเกิดความเครียดได้ แม้แม่แมวจะใช้ปากคาบลูกแมวตัวเล็กตามธรรมชาติ แต่ไม่ได้หมายความว่ามนุษย์ควรใช้วิธีเดียวกันกับแมวโต ควรประคองลำตัวและรองรับก้นทุกครั้งที่อุ้ม
8. อย่ายกแมวด้วยขาหน้าเพียงอย่างเดียว
การยกตัวแมวโดยดึงหรือจับเฉพาะขาหน้า ทำให้น้ำหนักตัวถ่วงลงบริเวณข้อต่อและกล้ามเนื้อ ควรใช้มือหนึ่งรองบริเวณอก อีกมือรองก้นและขาหลัง เพื่อให้แมวรู้สึกมั่นคงและไม่เจ็บตัว
9. อย่าไล่จับหรือบังคับแมวออกจากที่ซ่อน
การซ่อนตัวเป็นวิธีที่แมวใช้รับมือเมื่อรู้สึกกลัวหรือไม่ปลอดภัย การไล่จับหรือดึงออกมาอาจยิ่งเพิ่มความเครียด ควรให้เวลาแมวสงบลงและเปิดโอกาสให้เดินออกมาเอง
10. อย่าปล่อยให้เด็กเล่นกับแมวตามลำพัง
เด็กเล็กอาจยังไม่เข้าใจว่าการดึงหาง กอดแน่น หรือวิ่งไล่แมวทำให้เจ็บและกลัวได้ ผู้ใหญ่จึงควรคอยดูแลและสอนให้เด็กสัมผัสแมวอย่างนุ่มนวลเสมอ
11. อย่าใช้มือหรือเท้าเป็นของเล่น
การเอามือไปแหย่ให้แมวกัดหรือใช้เท้าหลอกล่อให้ตะปบ อาจทำให้แมวเรียนรู้ว่าร่างกายคนเป็นของเล่น พอโตขึ้นก็อาจติดนิสัยกัดหรือข่วนมือเวลาเล่น ควรใช้ไม้ตกแมวหรือตุ๊กตาแทน
12. อย่าทำเสียงดังใส่แมว
เสียงตะโกน เสียงปรบมือดัง ๆ หรือการส่งเสียงขู่ใกล้ตัว อาจทำให้แมวตกใจและรู้สึกไม่ปลอดภัย โดยเฉพาะแมวที่ขี้กลัวหรือไวต่อเสียง ควรพูดด้วยน้ำเสียงปกติและหลีกเลี่ยงการทำให้ตกใจโดยไม่จำเป็น
13. อย่าฉีดน้ำใส่แมวเพื่อลงโทษ
การฉีดน้ำอาจทำให้แมวกลัวคนหรือกลัวสิ่งของที่อยู่ใกล้ ๆ มากกว่าจะเข้าใจว่าตัวเองทำอะไรผิด หากมีพฤติกรรมที่ไม่ต้องการ ควรหาสาเหตุและปรับสภาพแวดล้อมแทนการลงโทษ
14. อย่าตีหรือใช้ความรุนแรงกับแมว
การตี ดีด หรือผลักแรง ๆ ไม่ได้ช่วยให้แมวเรียนรู้ได้ดีขึ้น แต่กลับทำให้กลัวและสูญเสียความไว้วางใจ หากแมวทำสิ่งที่ไม่เหมาะสม ควรใช้วิธีเบี่ยงเบนความสนใจและให้รางวัลเมื่อทำพฤติกรรมที่ต้องการ
15. อย่าแกล้งปลุกแมวตอนกำลังนอน
แมวใช้เวลานอนและพักผ่อนค่อนข้างมาก การปลุกบ่อย ๆ เพื่อเล่นหรือถ่ายรูปอาจรบกวนการพักผ่อนและทำให้หงุดหงิดได้ ปล่อยให้เจ้าเหมียวตื่นเองดีกว่า อยากเล่นค่อยชวนตอนที่เขาพร้อม
16. อย่ารบกวนแมวระหว่างกินอาหาร
การยื่นมือไปจับ ช้อนอาหาร หรือแกล้งดึงชามออกระหว่างที่แมวกำลังกิน อาจทำให้รู้สึกไม่ปลอดภัยและเกิดความเครียด ควรจัดมุมกินอาหารที่สงบและปล่อยให้กินอย่างสบายใจ
17. อย่าบังคับอาบน้ำขณะที่แมวกำลังดิ้น
แมวหลายตัวไม่ชอบน้ำ แต่ไม่ได้หมายความว่าแมวทุกตัวจะอาบน้ำไม่ได้ หากแมวกำลังตื่นกลัว ดิ้นแรง หรือพยายามหนี การฝืนอาบต่ออาจทำให้บาดเจ็บทั้งคนและแมว ควรค่อย ๆ ฝึกและหยุดเมื่อแมวเครียดมากเกินไป
18. อย่าบังคับใส่เสื้อผ้าหรือเครื่องประดับ
เสื้อผ้าบางชนิดอาจรัดตัว จำกัดการเคลื่อนไหว หรือทำให้แมวรู้สึกอึดอัด หากแมวพยายามถอดเสื้อ กัดผ้า หรือเดินผิดปกติ ควรถอดออกทันที ไม่ควรฝืนเพียงเพราะอยากถ่ายรูปน่ารัก ๆ
19. อย่าบังคับให้แมวเล่นหรือทำความรู้จักสัตว์ตัวอื่น
การพาแมวไปเจอสัตว์ตัวใหม่แบบกะทันหัน หรือจับมาอยู่ใกล้กันทันที อาจทำให้เกิดความกลัวและความก้าวร้าว ควรเริ่มจากการแยกพื้นที่ ให้คุ้นเคยกับกลิ่น และค่อย ๆ ทำความรู้จักกันตามจังหวะของแต่ละตัว
20. อย่าจับหน้าหรือบังคับหอมแก้มแมว
การจับหน้าหรือยื่นหน้าเข้าไปหอมโดยที่แมวไม่เต็มใจ อาจทำให้รู้สึกถูกคุกคาม โดยเฉพาะบริเวณใบหน้าและหนวดที่ค่อนข้างไวต่อการสัมผัส ถ้าอยากแสดงความรัก ลองยื่นมือให้ดม หรือรอให้แมวเดินเข้ามาคลอเคลียเองดีกว่า
รักแมวให้ถูกวิธี เริ่มจากการเคารพความรู้สึกของเขา
การเลี้ยงแมวไม่ได้หมายความว่าเราจะกอด หอม หรือจับเจ้าเหมียวเล่นได้ตลอดเวลาที่ต้องการ เพราะแมวแต่ละตัวมีนิสัยและขอบเขตไม่เหมือนกัน บางตัวชอบให้กอด บางตัวชอบนั่งอยู่ใกล้ ๆ แต่ไม่ชอบให้จับตัวเลยก็มี
สิ่งสำคัญคือการสังเกตภาษากายของแมว เช่น หูที่ลู่ไปด้านหลัง หางที่สะบัดแรง รูม่านตาขยาย การเกร็งตัว หรือการพยายามเดินหนี สิ่งเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณว่าแมวกำลังไม่สบายใจ
จำไว้ว่าการแสดงความรักไม่จำเป็นต้องมาจากการสัมผัสเสมอไป บางครั้งการปล่อยให้เขาได้นอนอย่างสงบ มีพื้นที่ส่วนตัว และเลือกเข้าหาเราเอง ก็เป็นวิธีบอกรักที่แมวเข้าใจได้ดีที่สุดแล้ว
แหล่งอ้างอิง
-
AAFP / ISFM – 2022 Cat Friendly Veterinary Interaction Guidelines อธิบายวิธีสัมผัสและจับแมวอย่างเหมาะสม การลดความเครียด และเหตุผลที่ไม่ควรบังคับควบคุมแมวด้วยความรุนแรง
-
AAFP / ISFM – Feline Environmental Needs Guidelines อธิบายความต้องการด้านสภาพแวดล้อมและการปฏิสัมพันธ์กับแมว โดยเน้นให้แมวมีทางเลือกและไม่ฝืนสัมผัสเมื่อแมวเดินหนี