ผลคัดกรองนิสิตใหม่ปีการศึกษา 2569 ในจังหวัดมหาสารคาม พบอัตราการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับสูงเกินคาด โดยมหาวิทยาลัยมหาสารคามพบผู้ติดเชื้อกว่า 4,200 คน ส่วนมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคามพบ 380 คน ผู้ว่าราชการจังหวัดสั่งเร่งตรวจร้านส้มตำและร้านอาหาร พร้อมผลักดันมาตรการ "ปลาร้าสุก" ลดความเสี่ยงมะเร็งท่อน้ำดีในอนาคต
ผลการตรวจคัดกรองสุขภาพนิสิตใหม่ในจังหวัดมหาสารคามสร้างความกังวลอย่างมาก หลังพบผู้ติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับในสัดส่วนที่สูง
นายชุมพิชญ์ เดชะรัฐ ผู้ว่าราชการจังหวัดมหาสารคาม เป็นประธานประชุมเตรียมจัดงาน "มหกรรมคนอีสานรุ่นใหม่ปลอดพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี" ร่วมกับหน่วยงานด้านสาธารณสุข มหาวิทยาลัย และภาคีเครือข่าย
ข้อมูลจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคามระบุว่า การตรวจคัดกรองประชาชน 20,000 คน พบผู้ติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับประมาณ 11% ขณะที่การตรวจนิสิตใหม่ปีการศึกษา 2569 พบตัวเลขที่น่าตกใจ
โดยมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ตรวจนิสิตใหม่ 12,733 คน พบติดเชื้อ 4,233 คน หรือ 33% ส่วน มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ตรวจ 1,922 คน พบติดเชื้อ 380 คน หรือ 19%
จากสถานการณ์ดังกล่าว ผู้ว่าราชการจังหวัดมหาสารคามได้สั่งการให้สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดเร่งหาสาเหตุและวางมาตรการควบคุม โดยตั้งข้อสังเกตว่าพฤติกรรมการบริโภค ส้มตำที่ใส่ปลาร้า ซึ่งอาจเป็นปลาร้าที่ไม่ได้ผ่านการต้มสุกหรือไม่ได้มาตรฐาน อาจเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการติดเชื้อ หากปล่อยไว้ ผู้ติดเชื้อมีความเสี่ยงพัฒนาเป็น มะเร็งท่อน้ำดี ในอีก 15-20 ปีข้างหน้า
จังหวัดเตรียมเชิญผู้ประกอบการร้านส้มตำและร้านอาหารที่ใช้ปลาร้าเข้าร่วมอบรมในวันที่ 3 สิงหาคม 2569 ภายในมหาวิทยาลัยมหาสารคาม เพื่อส่งเสริมการใช้ปลาร้าที่ผ่านการปรุงสุกอย่างถูกสุขลักษณะ พร้อมเตรียมรณรงค์ให้ร้านที่ใช้ "ปลาร้าสุก" ติดป้ายรับรอง เพื่อเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยสำหรับนิสิต นักศึกษา และประชาชน
นอกจากนี้ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดจะลงพื้นที่ตรวจร้านอาหาร โดยเฉพาะร้านส้มตำ ควบคู่กับการให้ความรู้ด้านสุขาภิบาลอาหาร และการป้องกันการติดเชื้อจากปลาน้ำจืดมีเกล็ด ซึ่งเป็นแหล่งรังโรคสำคัญของพยาธิใบไม้ตับ
ด้าน รศ.ดร.นิตยา วรรณกิตร์ รองอธิการบดีฝ่ายพัฒนานิสิตและภาพลักษณ์องค์กร มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ยอมรับว่ารู้สึกตกใจกับผลการคัดกรอง พร้อมเสนอให้ขยายการตรวจคัดกรองไปยังนิสิตและบุคลากรทั้งหมดกว่า 50,000 คน เนื่องจากส่วนใหญ่มีพฤติกรรมการบริโภคอาหารแบบเดียวกัน และอาจอยู่ในกลุ่มเสี่ยงเช่นเดียวกับนิสิตใหม่
สสจ.มค. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องย้ำว่า การป้องกันโรคทำได้ด้วยการหลีกเลี่ยงการรับประทานปลาน้ำจืดดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ และเลือกใช้ปลาร้าที่ผ่านการต้มสุกและได้มาตรฐาน ซึ่งเป็นแนวทางสำคัญในการลดการติดเชื้อและลดความเสี่ยงการเกิดมะเร็งท่อน้ำดีในระยะยาว