วิจัยใหม่พบ ผลกระทบที่น่าตกใจของ “ดาต้าเซ็นเตอร์”

เผยแพร่ 31 มี.ค. 2569 ,16:14น.

ผลการศึกษาใหม่พบว่า “ดาต้าเซ็นเตอร์” นอกจากจะใช้พลังงานมหาศาลแล้ว ยังทำให้ “พื้นดิน” โดยรอบร้อนขึ้น และส่งผลกระทบต่อผู้คนเป็นร้อยล้านคน

เป็นที่ทราบว่า ดาต้าเซ็นเตอร์ที่ใช้ขับเคลื่อนปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) นั้นใช้พลังงานมหาศาล แต่ล่าสุดการวิจัยใหม่พบว่า ดาต้าเซ็นเตอร์ยังมีผลกระทบที่น่าตกใจอีกอย่างคือ การสร้าง “เกาะความร้อน” (heat islands) ซึ่งทำให้พื้นที่โดยรอบร้อนขึ้นถึง 9 องศาเซลเซียส! และทำให้ชีวิตของผู้คนกว่า 340 ล้านคนร้อนขึ้น

แอนเดรีย มาริโนนี รองศาสตราจารย์จากกลุ่มสังเกตการณ์โลกแห่งมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ และหนึ่งในทีมวิจัย กล่าวว่า ยังคงมีความเข้าใจที่จำกัดเกี่ยวกับผลกระทบของดาต้าเซ็นเตอร์ แม้ว่าจำนวนจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วก็ตาม

วิจัยใหม่พบ ผลกระทบที่น่าตกใจของ “ดาต้าเซ็นเตอร์” — ดาต้าเซ็นเตอร์ในสหรัฐฯ (แฟ้มภาพ)

มาริโนนีและทีมวิจัยศึกษาผลกระทบของความร้อนที่ปล่อยออกมาจากกระบวนการที่ใช้พลังงานสูง รวมถึงการคำนวณและการให้พลังงานแก่ระบบระบายความร้อน

เพื่อทำการวิจัยนี้ พวกเขาได้ตรวจสอบข้อมูลอุณหภูมิในช่วง 20 ปีที่ผ่านมาจากเซ็นเซอร์ระยะไกล และนำมาเปรียบเทียบกับตำแหน่งของ “ไฮเปอร์สเกล” หรือดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดใหญ่ที่รองรับเซิร์ฟเวอร์หลายพันเครื่องและมีพื้นที่มากกว่า 90,000 ตารางเมตร ซึ่งส่วนใหญ่สร้างขึ้นในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา

พวกเขาเน้นไปที่ดาต้าเซ็นเตอร์มากกว่า 6,000 แห่งที่ตั้งอยู่ห่างจากพื้นที่เมืองที่มีความหนาแน่นสูง เนื่องจากอุณหภูมิพื้นผิวโดยรอบมีโอกาสน้อยที่จะได้รับผลกระทบจากปัจจัยอื่น ๆ เช่น การผลิตหรือการทำความร้อนในบ้าน

นักวิจัยยังได้กรองผลกระทบตามฤดูกาล แนวโน้มภาวะโลกร้อน และอิทธิพลอื่น ๆ ออกไปด้วย

พวกเขาพบว่า อุณหภูมิพื้นผิวเพิ่มขึ้นโดยเฉลี่ย 2 องศาเซลเซียสหลังจากที่ดาต้าเซ็นเตอร์เริ่มดำเนินการ ในกรณีที่รุนแรง อุณหภูมิใกล้เคียงอาจเพิ่มขึ้นถึง 9 องศาเซลเซียส

นักวิจัยพบว่า การเพิ่มขึ้นเหล่านี้มีความสอดคล้องกันทั่วโลก ตัวอย่างเช่น ในภูมิภาคบาฮิโอของเม็กซิโก ซึ่งกลายเป็นศูนย์กลางของดาต้าเซ็นเตอร์ การศึกษาพบว่า อุณหภูมิเพิ่มขึ้นอย่างไม่ทราบสาเหตุประมาณ 2 องศาเซลเซียสในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา

สถานการณ์ที่คล้ายคลึงกันนี้เกิดขึ้นในแคว้นอารากอน ประเทศสเปน ซึ่งเป็นศูนย์กลางของดาต้าเซ็นเตอร์เอไอขนาดใหญ่ในยุโรป โดยพบว่าอุณหภูมิเพิ่มขึ้น 2 องศาเซลเซียส ซึ่งไม่เกิดขึ้นในจังหวัดใกล้เคียง

ที่น่าตกใจคือ ผลกระทบไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะบริเวณโดยรอบดาต้าเซ็นเตอร์เท่านั้น การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิส่งผลกระทบต่อพื้นที่ที่อยู่ห่างออกไปถึง 10 กิโลเมตร โดยการวิจัยพบว่า ส่งผลกระทบต่อประชากรมากกว่า 340 ล้านคน

นักวิทยาศาสตร์กล่าวว่า ผลการค้นพบนี้เป็นเรื่องที่น่ากังวลเป็นอย่างยิ่ง เนื่องจากดาต้าเซ็นเตอร์เอไอกำลังจะเติบโตอย่างรวดเร็วในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า และการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิเหล่านี้เกิดขึ้นในขณะที่มลพิษที่ทำให้โลกร้อนกำลังทำให้คลื่นความร้อนรุนแรงขึ้นทั่วโลก

มาริโนนีกล่าวว่า การขยายขนาดของดาต้าเซ็นเตอร์ที่วางแผนไว้ “อาจส่งผลกระทบอย่างมากต่อสังคม” ในแง่ของสิ่งแวดล้อม สวัสดิภาพของผู้คน และเศรษฐกิจ

มาริโนนีต้องการให้การวิจัยนี้จุดประกายการอภิปรายเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีการลดผลกระทบของเอไอ

เขากล่าวเสริมว่า “อาจยังมีเวลาพิจารณาความเป็นไปได้ของแนวทางอื่นโดยไม่กระทบต่อความต้องการปัญญาประดิษฐ์และความสามารถในการสร้างความก้าวหน้าให้แก่มนุษยชาติ”