นพ.อกนิษฐ์ ศรีสุขวัฒนา หรือ “หมอแอร์” อายุรแพทย์โรคหัวใจ และผู้ชำนาญการด้าน Sports Cardiology โรงพยาบาลสมิติเวช ศรีนครินทร์ เผยแพร่ข้อมูลผ่านเพจ Akanis Srisukwattana ถึง 8 ข้อเข้าใจผิดเกี่ยวกับ HDL หรือไขมันชนิดดี พร้อมอธิบายว่า HDL สูงไม่ได้หมายความว่าจะช่วยป้องกันโรคหัวใจได้เสมอไป และสิ่งสำคัญคือการประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดโดยรวม
HDL ยิ่งสูง ยิ่งดี ?
- ไม่เสมอไป แม้ HDL ต่ำจะมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจที่สูงขึ้น
แต่ไม่ได้หมายความว่าการดันระดับ HDL ให้สูงขึ้นเรื่อย ๆ จะช่วยป้องกันโรคหัวใจได้มากขึ้น
โดยเฉพาะผู้ที่มี HDL สูงมากผิดปกติ ไม่ได้หมายความว่าจะได้รับการปกป้องจากโรคหัวใจเป็นพิเศษ ขณะที่บางการศึกษาพบความสัมพันธ์แบบ U-shape คือ HDL ที่ต่ำมากมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้น และเมื่อ HDL สูงมากก็ไม่ได้หมายความว่าความเสี่ยงจะลดลงตามไปเรื่อย ๆ
HDL สูงแล้ว ต่อให้ LDL สูงก็ไม่เป็นไร
- เป็นความเข้าใจผิด เพราะ HDL สูงไม่ได้ลบล้างความเสี่ยงจาก LDL หากมีระดับ LDL, non-HDL หรือ ApoB สูง อนุภาคที่ก่อให้เกิดหลอดเลือดตีบยังสามารถเข้าไปสะสมในผนังหลอดเลือดได้เหมือนเดิม ดังนั้น แม้จะมี HDL อยู่ที่ 80 mg/dL แต่หาก LDL สูงถึง 180 mg/dL ก็ไม่ได้หมายความว่าจะปลอดภัยจากโรคหัวใจเพียงเพราะ HDL สูง
HDL ต่ำ ต้องกิน Fish Oil เพื่อเพิ่ม HDL
- ไม่ใช่ เพราะ Fish oil ไม่ใช่ยาสำหรับรักษาภาวะ HDL ต่ำ โดย Omega-3 มีผลหลักในการช่วยลดระดับ Triglyceride ขณะที่ผลต่อ HDL มักมีไม่มาก ดังนั้น หากตรวจพบว่า HDL ต่ำ ไม่ควรรีบซื้อ Fish oil มากินเพียงเพื่อหวังเพิ่มระดับ HDL
HDL ต่ำ ต้องหาวิธีดันให้สูงขึ้น
- จริงเพียงครึ่งเดียว การออกกำลังกาย การลดน้ำหนักในกรณีที่มีน้ำหนักเกิน การเลิกบุหรี่ และการปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร สามารถช่วยให้ HDL ดีขึ้นได้บ้าง เป้าหมายสำคัญไม่ใช่การพยายามทำทุกวิถีทางเพื่อให้ตัวเลข HDL สูงขึ้น แต่ควรมุ่งลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดโดยรวม
HDL ในเลือด บอกว่า HDL ของเราทำงานดีแค่ไหน
- ไม่ทั้งหมด เพราะค่า HDL-C ที่เห็นจากผลตรวจเลือด หมายถึงปริมาณคอเลสเตอรอลที่อยู่ใน HDL ไม่ได้บอกโดยตรงถึงจำนวนอนุภาค HDL หรือประสิทธิภาพการทำงานของ HDL ดังนั้น HDL สูง จึงไม่ได้หมายความว่า HDL จะทำงานได้ดีเสมอไป
ถ้ามียาที่เพิ่ม HDL ได้ ยานั้นก็น่าจะลดโรคหัวใจได้
- ไม่ใช่ เพราะในอดีตมีแนวคิดว่า HDL ต่ำสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจสูง และหากสามารถเพิ่มระดับ HDL ได้ ความเสี่ยงก็น่าจะลดลงตามไปด้วย การทดลองยาหลายชนิดที่สามารถเพิ่มระดับ HDL ได้มาก พบว่าการเพิ่มตัวเลข HDL เพียงอย่างเดียวไม่ได้ทำให้ภาวะหัวใจวายลดลงตามไปด้วย
HDL 40 mg/dL ถือว่าปกติเหมือนกันทั้งชายและหญิง
- ไม่เหมือนกัน โดยทั่วไป HDL ต่ำมักใช้เกณฑ์ประมาณ 40 mg/dL ในผู้ชาย และต่ำกว่า 50 mg/dL ในผู้หญิง ทั้งนี้ ผู้หญิงโดยธรรมชาติมักมีระดับ HDL สูงกว่าผู้ชาย
HDL 100–120 mg/dL แปลว่าสุขภาพหัวใจดีมาก
- ไม่ควรสรุปเช่นนั้น เพราะ HDL ที่สูงมากอาจเกิดจากพันธุกรรม ยาบางชนิด หรือปัจจัยทางเมตาบอลิซึมบางอย่าง ดังนั้น หากพบว่า HDL สูงผิดปกติ สิ่งที่ควรทำไม่ใช่ดีใจแล้วละเลยการตรวจไขมันตัวอื่น แต่ควรพิจารณาค่าไขมันในเลือดโดยรวม รวมถึงปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดของแต่ละบุคคลร่วมด้วย
สรุปแล้ว HDL ไม่ควรถูกมองเพียงว่า “ยิ่งสูงยิ่งดี” เพราะตัวเลข HDL เพียงค่าเดียวไม่สามารถบอกความเสี่ยงโรคหัวใจทั้งหมดได้ การประเมินควรดูร่วมกับ LDL, non-HDL, ApoB, Triglyceride รวมถึงปัจจัยเสี่ยงและสุขภาพโดยรวมของแต่ละคน